Chủ nghĩa nhân đạo là nội dung cốt yếu của các nhà văn, nghệ sĩ trong cảm hứng sáng tạo nghệ thuật. Nhân đạo là một truyền thống trong văn học dân tộc từ thời khai mở cho đến thời hiện đại. Với mong muốn trình bày các khía cạnh, các biểu hiện, dạng thức chủ nghĩa nhân đạo trong văn học Việt Nam một cách rõ ràng, toàn diện, đầy đủ, tác giả Trần Ngọc Hồ Trường đã ra mắt bạn đọc chuyên khảo Chủ nghĩa nhân đạo trong văn học Việt Nam. Suốt chiều dài nhiều thế kỷ của văn học dân tộc, chủ nghĩa nhân đạo biểu hiện dưới nhiều dạng thức khác nhau. Nhân đạo trong truyện truyền kỳ, Hoàng Lê nhất thống chí, thơ Nguyễn Đình Chiểu, tiểu thuyết Hồ Biểu Chánh là tôn vinh, đề cao, trân trọng luân lý, cương thường. Trong thơ Nguyễn Trãi, Nguyễn Trường Tộ, Tản Đà, Ngô Thì Nhậm… lại hướng cái nhìn nhân đạo đến với an dân, mong cầu về những tương lai, những điều kiện sống sáng sủa, thuận lợi cho nhân sinh và đem tâm chí, khả năng ra phù trợ cuộc đời, con người. Chủ nghĩa nhân đạo biểu hiện ở các nhà Thơ Mới là thương xót kỹ nữ/ giai nhân và kẻ nghèo khó như trẻ mồ côi và phụ nữ không may. Tự thương lấy mình, gọi kêu tha nhân hiểu và đồng cảm bằng tình người với nhau trong thơ Nguyễn Du, Cao Bá Quát cũng là một dạng thức khác của chủ nghĩa nhân đạo.

NHỮNG LỐI VÀO THƠ (Nghiên cứu văn học), Nguyễn Văn Thuấn, Nxb. Đại học Huế, 2026.

Sau hai công trình: Giáo trình Lý thuyết liên văn bản (2018), Chuyên khảo Du hành giữa các văn bản - Nguyễn Huy Thiệp và xã hội Việt Nam sau 1975 (2020); Những lối vào thơ là công trình thứ 3 của TS. Nguyễn Văn Thuấn, kết cấu gồm 7 phần: Phân loại thơ; Thành phần của thơ; Nhà thơ và người tâm tình; Tình thơ và ý thơ; Tâm ảnh và tình điệu; Ngôn ngữ thơ; Tứ và cấu tứ. Công trình góp một góc nhìn đa diện từ những dẫn nhập tổng quát về lý luận cho đến chi tiết cụ thể trong việc chọn lựa dẫn chứng, tác giả tiêu biểu từ Đông sang Tây, từ cổ điển đến hiện đại trong văn học Việt Nam. Những lối vào thơ còn là chiêm nghiệm của tác giả trong hành trình cảm thơ, hiểu thơ, với những kiến giải khoa học, giàu lý luận, thể hiện những trải nghiệm cá nhân, đúng theo tinh thần lấy hồn tôi để hiểu hồn người, một sự trung dung giữa khoa học và cảm nghệ thuật. Bên cạnh những định nghĩa khúc chiết, những nhận định khoa học với các chú giải tường minh, tác giả thường xuyên “thả” những câu hỏi bỏ ngỏ thay thế, như một cách đối thoại gián tiếp với độc giả.

Đ.T.N - B.K
(TCSH448/06-2026)