Tôi trở về nhà khi phố đã lên đèn, người mệt rã rời mà trong đầu vẫn còn nguyên những thanh âm trong ngày. Chợt nghĩ sự im lặng là điều gì đó xa xỉ giữa cuộc sống đô thị. Sau này mới biết, im lặng vẫn quanh mình, trong mình, chỉ là mình có nhận ra không thôi.

Tôi sinh ra và lớn lên ở vùng ngoại ô, nơi sông nước, đồng ruộng và những buổi chiều dài đã trở thành một phần của tuổi thơ. Nhớ những buổi trưa hè nắng trải trắng sân, mùi rơm rạ ngai ngái theo gió bay vào nhà. Xóm nhỏ như chìm trong giấc ngủ sâu. Cánh võng sau hiên thôi kẽo kẹt. Cây cối đứng im dưới cái nắng đổ lửa. Người lớn nằm đâu đó sau những cánh cửa khép hờ. Nằm yên thật lâu, tôi nghe được cả tiếng lá chuối khô xào xạc khi một ngọn gió lướt qua; tiếng chú gà con lạc mẹ chiếp chiếp dưới gầm sàn; tiếng những hạt bắp khô nứt lách tách trên sân xi măng nóng hầm hập. Những âm thanh ấy đủ để làm nên cả trưa hè trong tôi ngày ấy.

Tôi thường nằm trên chiếc chõng tre, nhìn những vệt nắng lọt qua mái ngói, chậm rãi di chuyển trên vách. Có lúc tôi tưởng đó là những con vật nhỏ tung tăng, có lúc lại nghĩ mình đang nhìn thấy một dòng sông ánh sáng. Nhiều năm sau, rời quê lên phố học tập rồi lập nghiệp, tôi mang theo trong mình thói quen tìm những khoảng lặng yên. Thành phố không có những buổi trưa ngủ quên như quê tôi ngày trước. Những căn nhà chen sát nhau, những con đường nối tiếp, tiếng xe lúc nào cũng vọng lên từ đâu đó. Nhưng phố vẫn có những khoảng lặng của riêng mình. Tôi thường gặp nó vào khoảng ba giờ sáng.

Những đêm vì công việc, vì một chuyện không vui, hay chỉ vì một nỗi bận lòng, tôi tỉnh giấc. Thành phố lúc ấy như vừa cởi bỏ chiếc áo ồn ào của ban ngày. Con hẻm nhỏ trước nhà vắng người. Ánh đèn cao áp rải xuống mặt đường vàng nhợt. Tôi mở hé cửa sổ. Chiếc đồng hồ treo tường vẫn tích tắc. Giữa tiếng “tích” và “tắc” là khoảng thời gian rất nhỏ. Tôi ngồi một mình, không điện thoại, nghe thấy cả tiếng thở dài của chính mình, tiếng thở dài của sự nhẹ nhàng thanh thản khi tôi được ngồi xuống và thôi cố gắng thêm nữa. Những đêm như thế, tôi nhớ mẹ. Mẹ gọi vào ăn cơm mà tôi chỉ đáp vọng cho có rồi vẫn đuổi theo con mèo, khi thì nán lại nhặt quả thị rơi dưới gốc cây. Mẹ ngồi bên nồi canh, vừa xới cơm vừa lẩm bẩm trách tôi ham chơi. Những hôm mất điện, mẹ vừa ăn vừa phe phẩy chiếc quạt nan đã sờn mép quạt sang cho tôi. Chiếc quạt ấy sau này vẫn nằm trên chạn gỗ, cong nhẹ ở một góc, mấy nan tre đã ngả màu. Nhiều năm rồi, có những lần về quê, đi ngang qua căn bếp, tôi vẫn vô thức chờ một tiếng gọi từ phía sau. Nhưng sân đã khác, cây đã khác, người cũng không còn đứng ở chỗ ngày xưa...

Đêm ấy, bên khung cửa sổ, tôi bất chợt nghe tiếng ai đó gọi nhau trong một căn nhà xa. Tôi ngồi yên thật lâu. Tiếng gọi đã mất hút, nhưng trong tôi vẫn còn văng vẳng. Những âm thanh tưởng như đã xa vẫn có thể trở về khi mọi thứ xung quanh lắng xuống.

Tôi nhớ về những khoảng lặng trước cơn giông. Một buổi chiều mùa hạ, mây đen từ phía chân trời kéo đến. Những vệt nắng cuối ngày nhạt dần trên mái nhà. Gió bỗng ngừng. Lá cây đứng im. Bầu trời thấp xuống. Rồi hạt mưa đầu tiên rơi trên mái tôn, mưa phủ kín khoảng sân. Trong khoảnh khắc ấy, mọi thứ dường như tạm dừng. Người ta thôi vội vàng. Cây cối như buông xuôi mặc mưa dội đẫm ướt thôi lay động. Đó là những lúc tôi không muốn gặp ai, không muốn nói chuyện, chỉ muốn ở trong căn phòng của mình, kéo rèm lại và để thời gian trôi qua. Trước đây tôi từng nghĩ đó là dấu hiệu của sự mệt mỏi, bây giờ tôi không còn vội xét nét những ngày như thế nữa.

Tôi nhớ những ngày tháng Chạp. Huế vốn đã trầm, những ngày cuối năm càng trầm hơn. Mưa cứ rỉ rả từ sáng đến chiều, phủ lên mái ngói, hàng cây, những bức tường ẩm lạnh. Buổi chiều, tôi ngồi trong một quán trà nhỏ bên sông Hương. Ngoài kia, dòng nước lững lờ trôi giữa màn sương mờ đục, cầu Trường Tiền thấp thoáng phía xa. Một vài chiếc thuyền nằm im bên bờ. Ở chiếc bàn gần cửa sổ có hai người đàn ông đã lớn tuổi, họ lặng lẽ uống trà và nhìn ra sông. Sự im lặng giữa họ thật tự nhiên như cách mưa rơi xuống sông. Tôi ngồi ở đó rất lâu. Không biết từ bao giờ tôi bắt đầu thích những buổi chiều như thế. Ấm trà nóng, dòng sông Hương trôi chậm, tiếng mưa rơi ngoài mái hiên.

Ngồi bên cửa sổ, tôi nghe tiếng người bán hàng rong ngoài đường, tiếng chổi quét sân của nhà bên, tiếng một chiếc xe chạy qua rồi mất hút ở cuối con hẻm. Những âm thanh vẫn ở đó. Nhớ nhất là những ngày thành phố giãn cách. Phố vốn đông đúc bỗng trở nên vắng hoe. Đứng từ ban công nhìn xuống, tôi thấy con đường trước nhà trống đến ngơ ngác. Lúc đầu, sự yên tĩnh ấy không giống sự yên tĩnh của một buổi trưa quê nhà hay một chiều mưa bên sông Hương. Nó mang theo nỗi bất an, lo sợ. Rồi những ngày vắng lặng nối tiếp. Tôi bắt đầu nghe thấy tiếng chim trên cành cây trước ban công. Suốt mấy năm sống ở đó, tôi chưa từng chú ý đến chúng. Tiếng mưa rơi trên mái nhà cũng rõ hơn, tiếng nồi cơm sôi, tiếng ba lật từng trang báo dưới phòng khách. Rồi cả nhà ngồi ăn cơm với nhau. Chẳng có món gì đặc biệt ngoài canh, đĩa rau và thức ăn còn lại từ bữa trưa, vậy mà tôi nhớ mãi.

Những ngày ấy đã khiến tôi nhìn lại những điều mình từng cho là hiển nhiên. Một bữa cơm có đủ người. Một buổi sáng thức dậy có nắng cùng tiếng chim; tiếng gọi từ góc vườn. Những thứ tưởng nhỏ nhiệm đến lúc thiếu đi mới thấy chúng đã ở trong sâu thẳm tâm hồn.

Bây giờ, khi viết những dòng này, tôi đang ngồi một mình trong căn phòng nhỏ lúc hoàng hôn xuống. Nắng ngoài cửa sổ đã nhạt. Bóng tối khỏa lên nền nhà. Tôi không bật đèn. Điện thoại đặt úp trên bàn. Ngoài kia có tiếng gió lùa qua rèm cửa. Tôi không còn tìm sự im lặng để trốn tránh những bộn bề cuộc sống. Tôi trở về với mình, giống như sau một ngày đi xa, người ta trở về căn nhà cũ và nhận ra có những thứ chưa bao giờ thay đổi. Ngoài kia trời đã tối hẳn. Tôi đứng dậy, bật đèn. Căn phòng sáng lên. Điện thoại vẫn nằm im trên bàn. Một lúc nữa, có thể nó sẽ lại sáng, lại rung, lại mang đến một tin nhắn hay một cuộc gọi. Ngày mai thành phố vẫn đông. Những con đường vẫn đầy tiếng xe. Tôi vẫn sẽ đi, vẫn làm việc, vẫn trả lời những điều cần trả lời. Nhưng khác là tôi đã có cho mình những khoảng lặng. Ở đó có tiếng lá rơi, tiếng mưa, tiếng gọi từ căn bếp. Và nữa, đôi khi tôi còn nghe được chính mình.

H.T
(TCSH62SDB/09-2026)