KATE CHOPIN

_Quý bà Célestin luôn mặc một bộ trang phục may bằng vải calico thô gọn gàng và chỉn chu để ra quét tước căn phòng trưng bày nhỏ của mình vào buổi sáng. Luật sư Paxton thấy Célestin thật xinh đẹp khi khoác lên mình bộ đồ màu xám có các nếp gấp kiểu Watteau duyên dáng sau lưng, thêm cả khi bà thắt một chiếc nơ từ dải ruy-băng hồng lên cổ nữa. Mỗi sáng, khi đi ngang qua phòng trưng bày trên đường tới văn phòng tại phố Denis Street, luật sư Paxton luôn thấy bà Célestin đang quét dọn.

Những hôm trong lòng thư thái, ông dừng lại, tựa người vào hàng rào để nói lời chào, bình luận hay cảm thán về mấy bụi hoa hồng của Célestin hoặc nghe bà nói đôi lời nếu có đủ thời gian. Célestin thường có chuyện hay để kể. Một tay bà túm gọn tà váy, tay kia cầm chổi một cách đầy duyên dáng rồi nhẹ nhàng bước lại gần hàng rào nơi vị luật sư đang thoải mái tựa lên.

Đương nhiên bà đã bộc bạch với vị luật sư về những rắc rối mình gặp phải. Tất cả mọi người đều biết chuyện của quý bà Célestin.

- Thật ư, thưa bà, - ông ấy từng nói với Célestin bằng tông giọng căn chỉnh và có chủ đích của một luật sư - chuyện này thật quá giới hạn chịu đựng của một con người hay một người phụ nữ. Nhìn xem, bà lúc nào cũng đầu tắt mặt tối.

Bà Célestin đưa mắt xuống hai đầu ngón tay hồng hào lộ ra qua những vết rách trên đôi găng tay da mềm rộng thùng thình của mình.

- May vá, dạy nhạc, làm tất cả những gì một con người có thể mà Chúa trên cao biết rõ, để nuôi sống bản thân và hai đứa nhỏ.

Gương mặt quý bà Célestin bừng lên vẻ hài lòng khi lắng nghe luật sư liệt kê “cáo trạng” của mình.

- Ông đã đúng, thưa luật sư. Không một xu, không tới, không nổi, mắt tôi chưa từng thấy Célestin đưa hay gửi về lấy một xu nào trong bốn tháng vừa qua.

- Tên vô dụng! - Tiếng luật sư Paxton lẩm bẩm dưới hàm râu.

- Và pourtant¹ (tuy nhiên), - bà tiếp tục - người ta bảo rằng ông ấy vẫn kiếm được ra tiền ở Alexandria mỗi khi thực sự muốn làm việc.

- Tôi cá rằng bà đã mấy tháng chưa gặp ông ta? - Luật sư lên tiếng.

- Đã tròn sáu tháng kể từ lần gần nhất tôi trông thấy bóng dáng Célestin, - bà thừa nhận.

- Đó, đó là điều tôi muốn nói, ông ta thực ra đã bỏ mặc bà, không hỗ trợ được gì giúp bà hết. Chẳng bất ngờ chút nào khi biết ông ta đã đối xử với bà tệ bạc như vậy.

- Thật ra, ông biết không, thưa luật sư, - bà Célestin khẽ ho, né tránh - trông chờ được gì vào một gã bê tha? Và nếu ông biết về những lời ông ấy từng hứa hẹn với tôi! Ôi, nếu có nhiều đô la như số lần Célestin hứa, tôi đã chẳng phải làm lụng, je vous garantis (tôi bảo đảm thế).

- Và tôi cho rằng, thưa bà, bà quả là người phụ nữ u mê nếu còn tiếp tục chịu đựng trong khi tòa án xử ly hôn ở ngay đây để giúp bà được bồi thường tổn thất.

- Ông từng nói như vậy trước đây, thưa luật sư. Tôi sẽ suy nghĩ về việc ly hôn. Tôi tin ông đã đúng.

Quý bà Célestin cũng cân nhắc và bàn về việc ly hôn - chủ đề khiến niềm hứng thú trong Paxton tăng lên từng chút.

- Ông biết không, về việc ly hôn, thưa luật sư, - quý bà Célestin đã chờ vị luật sư suốt buổi sáng hôm đó - tôi đã nói chuyện với gia đình cùng bạn bè mình, và tôi phải thưa với ông rằng họ đều phản đối kịch liệt.

- Chắc chắn rồi, hẳn là tình huống đó đã xảy ra, thưa bà, ở cái cộng đồng người Creole này. Tôi đã cảnh báo rằng bà sẽ không được ủng hộ và phải dũng cảm đối mặt với điều đó.

- Ồ, đừng lo, tôi sẽ đối mặt với chuyện này! Maman (Mẹ - ở đây là mẹ của bà Célestin - ND) bảo đó là sự ô nhục và chưa từng có tiền lệ trong gia đình. Cơ mà điều Maman nói ra nghe thì hay lắm. Bà ấy đã từng trải qua rắc rối nào đâu? Bà ấy bảo tôi phải đến xin tư vấn của Père Duchéron cho bằng được, đó là vị cha xứ của tôi, ông hiểu không. Và, tôi sẽ đi, thưa luật sư, để làm vừa lòng Maman. Nhưng mọi cha xứ trên đời này đều sẽ không thể khiến tôi chịu đựng thứ đạo đức của tên Célestin đó thêm một giây phút nào.

Minh họa: Phan Thanh Bình

Một hay hai ngày sau, bà Célestin lại chờ vị luật sư bước ngang qua.

- Ông biết không, thưa luật sư, về vụ ly hôn đó.

- Vâng, vâng, - luật sư đáp lời, hân hoan khi phát hiện một sự quyết tâm trong đôi mắt và đường cong trên khóe miệng xinh đẹp nơi Célestin - Tôi cho rằng bà đã gặp Père Duchéron và can đảm làm rõ mọi việc với ông ấy.

- Ôi, về chuyện đó, tôi được nghe một bài thuyết giáo hoàn hảo, xin cam đoan với ông. Một cuộc trò chuyện mà tôi nghĩ rằng sẽ kéo dài mãi về những bê bối và gương xấu! Ông ấy nói, khi đang rửa tay, ông ấy cho rằng tôi phải đi gặp giám mục.

- Bà sẽ không nghe lời giám mục khuyên can, tôi tin tưởng như vậy, - luật sư lắp bắp, không lý giải nổi sự lo lắng của mình.

- Ông chưa hiểu tôi đâu, thưa luật sư, - quý bà Célestin cười lớn khi quay đầu đi và tinh tế xoay chổi để ra hiệu rằng cuộc trò chuyện đã kết thúc.

- Thưa quý bà Célestin! Còn về vị giám mục! - Luật sư Paxton lại đứng đó, tay nắm vào đôi ba khung rào gỗ đã mục. Trước đó, bà Célestin chưa nhìn thấy ông.

- Ôi, là ông sao, luật sư? - Rồi bà vội vàng tiến lại gần Paxton, với niềm hân hoan bất thường.

- Vâng, tôi đã gặp Monseigneur (Đức giám mục), - quý bà lên tiếng.

Chỉ cần nhìn biểu cảm không chút dao động của Célestin, vị luật sư đoán ra bà ấy đã hoàn toàn quyết tâm.

- À, ngài ấy quả là người có tài ăn nói, không một người đàn ông nào ở vùng Natchitoches này có thể thuyết phục giỏi hơn. Tôi nghe đến mắt rưng rưng, cách ngài ấy nói về những phiền toái tôi gặp phải và cách ngài hiểu chúng, cảm chúng ra sao. Từng câu từ đều có thể lay động ngay cả ông đấy, thưa luật sư, chính những lời về cái việc tôi muốn thực hiện, về sự nguy hiểm và cám dỗ của nó. Ngài ấy nói cả về nghĩa vụ chung thủy đến tận cùng của một giáo dân. Thêm nữa, rằng tôi cần vững vàng vì cuộc sống tuổi già sau này, cùng với nếp giữ đạo của mình, đó là tất cả những gì ngài ấy đã dạy tôi.

- Nhưng tôi nhận ra rằng ngài ấy không ngăn cản bà tự giải thoát, - vị luật sư cười đầy vẻ tự mãn.

- Về chuyện đó, không, - bà nhấn mạnh - ngài giám mục không hề biết cưới một người như Célestin là như thế nào và cũng không cần chịu đựng tính khí của hắn như tôi đây. Ngay cả Pope (Giáo hoàng) không thể khiến tôi chịu đựng chuyện này lâu thêm nếu như ông bảo tôi có quyền tống Célestin vào tù trước tòa.

Một sự thay đổi đáng kể xuất hiện nơi luật sư Paxton. Ông bắt đầu thay cái áo khoác mặc đi làm bằng chiếc áo mặc riêng vào ngày Chủ nhật khi đến văn phòng. Ông bắt đầu để tâm đến độ sáng bóng của đôi giày, cổ áo và cách thắt cà vạt của mình. Ông tỉa râu gọn gàng một cách cẩn thận, khác xa trước đây. Rồi ông tự dưng hình thành cái tật ngốc nghếch: Đầu óc cứ mơ mơ màng màng khi đi bộ từ phố xuống thị trấn. Sẽ thật tốt nếu vị luật sư cưới cho mình một người vợ, ông mơ tưởng. Giờ đây, giấc mơ của Paxton tràn ngập hình ảnh quý bà Célestin xinh đẹp đảm nhận vai trò ngọt ngào và linh thiêng ấy. Vùng Natchitoches có thể sẽ không cho họ yên ổn, nhưng thế giới bên ngoài kia, nơi xa khỏi Natchitoches, chắc chắn đủ rộng để sống.

Trái tim luật sư loạn nhịp lạ thường khi ông tới gần căn nhà của quý bà Célestin vào một sáng nọ và trông thấy bà đằng sau mấy bụi hoa hồng, quét tước như thường lệ. Đã dọn xong phòng trưng bày và các bậc thềm, Célestin khi ấy đang quét sạch lối đi nhỏ có lát gạch dọc theo luống hoa violet.

- Chào buổi sáng, quý bà Célestin.

- Ồ, là ông đó sao, luật sư? Chào buổi sáng.

Ông chờ đợi. Bà dường như cũng đợi. Rồi Célestin đánh liều lên tiếng, hơi do dự.

- Ông biết không, thưa luật sư, về việc ly hôn, tôi đã suy nghĩ, tôi cho rằng ông đừng nên để tâm đến nó thì hơn.

Célestin vần vò cái chổi, dùng phần đầu cán cầm vẽ những vòng lớn lên lòng bàn tay đeo găng rồi tự nhìn vào với vẻ dò xét. Vị luật sư thấy gương mặt Célestin ửng đỏ bất thường, nhưng có lẽ đó chỉ là ánh hồng hắt lên từ dải nơ thắt quanh cổ bà.

- Vâng, tôi tin ông không nên nhọc lòng. Ông thấy đó, thưa luật sư, Célestin đã trở về đêm qua. Và ông ấy hứa với tôi, mỗi lời đều chân thành, rằng ông ấy sẽ tu tâm sửa tính.

K.C
(TCSH62SDB/09-2026)

----------------------
¹ Nhân vật quý bà Célestin là người vùng Lousiana tại Mỹ, nơi tiếng địa phương bị ảnh hưởng bởi tiếng Pháp nên đôi khi nhân vật sử dụng tiếng Pháp hay nói tiếng Anh bằng giọng Pháp trong cuộc hội thoại.