Người thủ nhang tiếp tôi là một người đàn ông già cả, râu tóc đã bạc trắng. Tôi đã bỏ lỡ cơ hội tốt nghiệp bởi nợ môn Hán Nôm. Tất cả chỉ vì tôi mải mê kiếm tiền từ một công việc làm thêm, đồng tiền đã hấp dẫn khiến tôi quên rằng việc chính nhất của tôi phải là việc học. Sau sự thất vọng ban đầu, tôi trở về quê nhà để tĩnh tâm, để tìm lại động lực giúp tôi trở lại thành phố lấy bằng tốt nghiệp, ra trường tự tin đi xin việc.

Mẹ bảo tôi, ở cái làng Trục Mãn này chỉ có ngôi đền cổ là thiêng nhất, mẹ bảo tôi ra đây để thắp hương. Trước khi đi, mẹ đã chuẩn bị hoa quả, tiền vàng, hương, cau trầu đủ cả. Thú thực, thân trai vụng về chẳng biết lễ lạt gì cả, tôi nhờ thầy thủ nhang sắp lễ, khấn khứa hộ. Tiếng trống đủ ba hồi chín tiếng vang vọng trong không gian uy nghiêm, tôi chắp tay van vái.

Ngồi bàn uống trà trò chuyện với thầy thủ nhang, tôi tò mò về lịch sử ngôi đền. Thầy thủ nhang trầm ngâm, kể cho tôi nghe về một vị vương phi trinh liệt trong lịch sử. Thầy đưa ra cho tôi một tập bản sắc phong cổ, tôi vận dụng hết sức những gì tôi học được để đọc ra bốn chữ “Tiết liệt Phương danh”¹...

Thầy thủ nhang để tôi lại một mình, thầy đi hái sen chuẩn bị lễ thắp hương vào chập tối. Tôi thơ thẩn đi quanh những bức tượng, mắt dán vào từng chi tiết trên bức tượng gỗ cổ.

“Nghẻ naaaa”². Một âm thanh kỳ lạ vang lên sau bệ thờ làm bằng xi măng với những pho tượng gỗ cổ. Lúc đầu tôi cứ ngỡ đó là tiếng thạch sùng. Những đêm ở nhà bên mẹ nghe tiếng thạch sùng chậc lưỡi tôi đã quen rồi, thạch sùng không tạo thành tiếng dài như thế. Tôi cố trấn an mình, chắc do tôi quá mệt mỏi sau chuyến ô tô đi gần hai tiếng.

“Trưưx... náaa”³. Lần này âm thanh nghe rõ mồn một, cùng với cảm giác như vừa phát ra từ một cơ thể đang quằn quại đau đớn, lạnh giá. Âm thanh như có ma lực khiến cho tôi cảm nhận như chính bản thân vừa trải qua một nỗi đau thảm thương, thê thiết đến nỗi cả người tôi rúm lại vì sợ, lồng ngực tôi nhói lên.

Tôi ngã vật ra đất, một cơn gió lạnh cứ từ từ xâm chiếm lấy cơ thể tôi...

*

Tôi lạnh lắm cậu ạ.

Tôi mở mắt ra, một bàn tay lạnh toát bám vào người tôi. Một người đeo mặt nạ nhìn trừng trừng vào tôi. Tôi sợ hãi lùi sâu vào góc tường. Người đeo mặt nạ vùng vẫy trong cơn đau quằn quại. Tôi nhìn theo hành động của người lạ mà thấy vừa sợ vừa thương.

Tiếng trống chiêng đột ngột vang lên rộn rã, trên khuôn mặt kẻ lạ tự nhiên mọc hai khuôn mặt chồng lên nhau, một tay hắn cầm gươm, một tay múa, cả người nhún nhảy theo điệu trống, rất nhịp nhàng, dẻo quẹo, đung đưa theo một điệu múa lạ. Tôi không thể rời mắt. Dù không hiểu hắn làm thế để làm gì, nhưng tiếng trống dồn dập cùng những động tác múa của hắn khiến cho tinh thần tôi bình tĩnh trở lại.

Có lẽ kẻ lạ sẽ không làm hại tôi, mẹ tôi bảo những người làm nghệ sĩ, nghệ thuật gì ấy có tấm lòng bao dung, nhân ái. Trong con mắt của mẹ tôi, ai cũng là người tốt, phải là người có tâm hồn đẹp thì ông tổ nghệ thuật mới yêu thương như thế chứ.

Thanh gươm đột nhiên kề vào tôi, tôi không hề run sợ, tôi vẫn nghĩ kẻ lạ đang trong điệu múa, và hắn muốn tôi múa cùng.

Tiếng trống chiêng đột ngột chấm dứt.

- Ngươi chính là kẻ đó.

Kẻ lạ lạnh lùng nói, những chiếc mặt nạ biến mất, lộ ra một khuôn mặt đen sì đầy lông lá. Tôi nhìn mặt hắn, thấy hắn đáng thương nhiều hơn. Không hiểu tại sao trong lúc này, tôi lại nghĩ như thế.

- Tôi tên là Siu.

Một giọng nói nhẹ nhàng, đầy vẻ thân tình, ấm áp. Trời ơi, kẻ lạ mà tôi nghĩ ấy là một người phụ nữ.

- Tôi tên Tuấn.

Tôi đáp lời. Cái tên của người phụ nữ thật lạ, cũng như gương mặt của cô ta. Như đọc được suy nghĩ cùng ánh mắt của tôi, cô gái ôm mặt khóc nức nở. Tôi không chịu nổi khi nhìn thấy người khác khóc, nhất là đàn bà con gái.

- Thôi, đủ rồi đấy, nín đi!

Tôi đã cố gắng nói một cách nhẹ nhàng nhất có thể. Người phụ nữ nọ vẫn khóc rưng rức. Tôi ngồi yên lặng nhìn cô ta. Khóc đi, cứ khóc nữa đi, chán thật cái đội đàn bà mỏng manh yếu đuối.

- Đáng cười lắm hả?

Gương mặt đen ngòm đưa đôi mắt đỏ lòm lòm lên nhìn tôi đầy tức giận. Tôi sợ mất mật. Gương mặt Siu mới từ từ dịu lại.

- Đừng nói gì cả, hãy lắng nghe thôi, đã mấy trăm năm nay rồi, chưa một người nào dừng lại nghe tôi kể chuyện cả.

Người phụ nữ ngồi sát lại gần tôi. Mẹ tôi bảo có những linh hồn không siêu thoát được vì còn vướng bận điều gì đó ở trần gian. Và có lẽ việc của tôi là giúp cho cô ta đạt được ý nguyện gì đó, làm phúc không hề thiệt, mẹ đã từng dặn tôi như thế.

*

Tôi không kịp thắc mắc về chuyện liệu mình có còn sống hay không, một luồng khí loãng như sương cứ cuốn lấy tôi, dắt tôi đi trong một cõi mênh mang chẳng một bóng người.

Không khí tan dần, hiện ra một cánh rừng già lớn, một đống lửa đốt sẵn, đúng là “buồn ngủ gặp chiếu manh”, tôi ngồi vào sưởi ấm, không quan tâm thêm được nhiều, tôi nhặt lá, cành khô để nhen lửa. Lửa cứ thế cháy thành một đống lớn, khói bay lên cao mãi, cao mãi.

Một tiếng sột soạt như tiếng con gì xé gió chạy tới, bóng đen lướt qua tôi rất nhanh, tôi chưa định thần được chính xác đó là gì thì đống lửa tôi vừa nhen lên đã bị dập tắt hoàn toàn.

Sự hoang mang, tức giận rừng rực chạy trong người tôi. Chưa kịp thốt ra lời thì tiếng nói nhỏ nhẹ nhưng sắc, một người con gái trong trang phục kỳ lạ, lại giắt trên mình thanh gươm:

- Sao lại để lửa cháy to thế? Ngươi định để bọn chúng tìm thấy chúng ta à?

- Chúng ta? Ai cơ? Bọn chúng là bọn nào?

Tôi giật mình hỏi lại. Cô gái lườm tôi một cái, cứ như thể chính tôi là kẻ gây ra lỗi. Cô gái không hề nhìn thấy sự bối rối của tôi, kéo tay tôi đi trong sự ngỡ ngàng.

Không có ngựa như trong những câu chuyện cổ tích về người hùng mà tôi đã đọc, tôi cuốc bộ cùng cô gái trong rừng, đất dưới chân nhão ra thành bùn đen. Đến bên một dòng sông khá lớn, tôi tưởng tượng cái vùng đất kỳ lạ này có lẽ chỉ có rừng rậm và nước, rất nhiều nước, nước tràn ngập rừng như đầm lầy, tôi thấy những cây dừa mọc quanh. Có những buồng quả dừa bị chặt xuống để rải rác bên bờ sông, có những quả đã bị chặt vát, vỏ dừa khô lại thành màu nâu ram rám. Cô gái dùng gươm cắt một quả dừa đưa cho tôi. Lưỡi gươm cực kỳ sắc bén, nước dừa tràn ra tay tôi, một màng trắng mỏng manh vẫn còn bao quanh bên trong quả dừa:

- Nè, uống tạm đi, chỉ còn trông chờ vào những trái dừa này thôi. Lương thực đã bị chúng đốt cháy hết rồi.

Tôi làm theo trong vô thức, uống đến quá nửa thì nước trong quả dừa đột ngột đổi sang mặn chát, uống đến cổ thì râm ran ngứa, y như hồi tôi còn bé mẹ nấu phải bồng khoai dại, cái cảm giác ngứa lăn tăn, khó chịu. Tôi vứt quả dừa xuống sông, cô gái nhìn tôi với đôi mắt đầy cảm thông, nhưng sao tôi cứ thấy trên khuôn mặt cô gái có điều gì bí hiểm, ngay cả chuyện tôi có mặt ở cái nơi lạ lùng này tôi cũng không buột ra khỏi mồm mà hỏi được.

Sau khi uống nước trong quả dừa, cả người tôi ngứa ngáy không ngừng, trên da không hề nổi mẩn mà tôi thấy hình như lông tóc mọc tua tủa ra, chân tay khuỳnh khoèo biến dạng.

Tôi túm lấy cô gái hỏi đã cho tôi uống gì. Cô ta buột miệng, cô ta chính là Siu. Siu cười một nụ cười quỷ quái. Hôm nay chúng ta phải tham gia lễ hội, cậu phải thay đổi hình dạng một chút. Siu lại cười, một nụ cười có vẻ dịu dàng hơn, tôi nhìn thật kỹ khuôn mặt xinh đẹp của Siu, Siu có vẻ chân thật chứ không nham hiểm như tôi từng nghĩ. Người tôi bớt ngứa, nhưng mặt tôi thực sự đã biến dạng.

*

Những nam thanh nữ tú đứng thành hàng như trong một đám ăn hỏi, họ cười với nhau và nói bằng thứ tiếng lạ với chất giọng nhẹ, trong trẻo, nghe rất cuốn hút dù tôi chẳng hiểu họ đang nói về điều gì.

Mọi món ăn đặt trên những chiếc mâm đồng tròn xoe, rượu được rót ra, người người nâng ly chúc tụng nhau, tiếng trống chiêng dập dìu. Đặt trước mặt tôi là một mâm cốm trộn dừa, rất thơm, càng ăn càng thấy vị ngọt dìu dịu, bùi bùi của gạo nếp non, của cơm dừa. Cốm trong mâm gần hết, rượu cũng vơi quá nửa, mọi người kéo tay tôi lên cùng nhảy múa, điệu múa cũng say say, ngả nghiêng trong một niềm vui sảng khoái, dân dã.

Tôi mê đi trong tiếng trống chiêng dập dìu, một bàn tay kéo tôi vào căn nhà lá ngay gần đó, đặt tôi vào chỗ nằm ổn định rồi rời đi. Tiếng cười nói vang vang, tôi chìm vào giấc ngủ.

Tôi bị đánh thức bởi những tiếng thầm thì, nghe rất rõ một giọng nam trầm đục:

- Chỉ cần tôi giết hắn, mọi thứ sẽ thuộc về tôi. Tôi không cần chức phận mà các người ban cho.

Im lặng một lúc.

Tiếng sột soạt, tiếng bước chân xa dần. Tôi vẫn giả vờ ngủ.

Một giọng nữ mềm mại lên tiếng:

- Chàng không được làm như thế, đó là một sự sỉ nhục với cộng đồng của chúng ta, tổ tiên sẽ không tha thứ cho chàng.

Tiếng bước chân nặng nề xa dần. Tiếng khóc thút thít. Tôi định hé mắt ra nhìn thì một giọng nói đanh đanh lại vang lên:

- Ngươi hẳn đã quên rồi, người múa đẹp nhất là ngươi, vị trí cao nhất, vương phi của Sạ Đẩu phải là ngươi chứ không phải cô ta.

Giọng nữ sụt sùi:

- Nhưng cô ấy là người bạn thân nhất của ta, chính lúc ta khốn khổ nhất, cha mẹ ta chết, ta bị chính cậu mợ bán đi làm nô lệ thì chính cô ấy chứ không phải ai khác đã xin người nhà cứu ta ra, ta không thể độc ác tới như thế.

Giọng đanh đanh lại vang lên:

- Ta đâu bảo ngươi phải làm gì, chỉ cần ngươi im lặng thôi.

Tôi rùng mình, ngất đi.

*

Từng làn khói bốc lên, đen ngòm cả một vùng trời, cây cỏ dập nát, héo úa bởi hàng ngàn vó ngựa giẫm đạp. Tiếng than khóc rấm rứt. Tôi lơ ngơ đi trong không khí hoang lạnh, cái nóng nực làm tôi ngộp thở, nắng chiều ram ráp, toàn thân tôi ngứa ngáy khó chịu.

Những vết ngứa mẩn đỏ thành từng vạt, từ đó những sợi lông mọc ra tua tủa. Tôi cam chịu từng cơn ngứa râm ran, đôi tay tôi thôi cào cấu lên da thịt, lý trí mách bảo tôi rằng phải nghe theo lời Siu nếu không muốn chết một cách không rõ ràng ở một nơi xa lạ như thế này.

Cả người tôi lại lên cơn ngứa, cảm xúc trong tôi tồi tệ khủng khiếp, giá mà có ai đó có thể hiểu được, giá mà có ai đó đưa tôi ra khỏi nơi này. Tôi bất lực, tôi gào thét.

Một người bí ẩn kéo tay tôi lôi đi, một bàn tay mạnh mẽ bịt lấy mồm tôi khiến cho âm thanh đọng lại thành tiếng hấm hứ trong cổ họng. Tôi bị kéo vào một bụi cây lớn. Đất dưới chân tôi rung lên rầm rập theo từng đợt vó ngựa. Những chiếc xe và đoàn người kéo qua cùng những tiếng la ó, than khóc. Tôi ghé mắt nhìn lên cùng khoảnh khắc nàng⁴ ngước mắt nhìn xuống. Gương mặt tròn, đôi mắt sâu và trong như bầu trời vào một ngày quang đãng. Khuôn mặt xinh đẹp, diễm lệ cùng đôi mắt đầy cuốn hút khiến tôi cứ nhìn không rời mắt.

Mũi tên sắc nhọn ngay bên cạnh tôi hướng về phía nàng. Tôi trợn mắt, sửng sốt nhìn nàng. Đáp lại, nàng nhìn tôi đầy bình thản.

Có tiếng cãi nhau nho nhỏ sau lưng tôi, đôi mắt tôi vẫn hướng về nàng không rời, va vào tai tôi là tiếng Siu và gã đàn ông. Mũi tên hạ xuống, chạm vào tay tôi lạnh ngắt. Gã đàn ông đã không bắn mũi tên tẩm độc vào nàng. Siu nói nếu bắn tên, nàng chết và chúng tôi bị lộ, nghĩa là tất cả sẽ cùng chết theo nàng. Siu nói thế, nhưng tôi biết một phần thiện trong con người Siu đã níu lại mũi tên oan nghiệt ấy.

Cỗ xe ngựa chở nàng vút qua trước mặt tôi, trong lòng tôi dâng lên một sự thương mến, một sự vấn vương kỳ lạ, tôi tiếc làm sao, tôi không thể theo cùng nàng trên chuyến xe đoạn trường ấy vì lưỡi gươm sắc bén của Siu vẫn đang kề bên tôi.

*

Đêm khuya thanh vắng, trên sông chỉ còn lại tiếng mái chèo khua nước nhè nhẹ. Những chiếc đèn lồng lần lượt được thắp lên sáng rực rỡ cả đoạn sông. Tiếng chuông ngân vang, tiếng đàn, tiếng sáo rộn ràng trên mạn thuyền. Chiếc thuyền gỗ loại lớn được trang hoàng rất đẹp, sang trọng. Một người đàn ông ngồi giữa một bàn ê hề thức ăn, mùi rượu nếp tỏa hương thơm ngan ngát.

Nàng e ấp trong bộ xiêm y màu trắng, điệu múa bắt đầu, cơ thể nàng nhịp nhàng theo tiếng trống, dưới cổ chân trắng muốt đeo một dây chuông nhỏ kêu lắc xắc theo từng nhịp múa chậm rãi của nàng, đôi tay thon thả cong cong chuyển động lên xuống, mềm dẻo như những nàng tiên nữ múa điệu múa mừng chiến thắng của các vị thần. Nàng chính là nàng tiên nữ ấy, nổi bật lên trong đội vũ nữ múa đêm nay.

Các vũ nữ lấy ra một tấm lụa trắng quấn quanh người nàng. Người đàn ông không rời mắt khỏi nàng, gật gù trong tiếng trống đánh dồn dập. Nàng vẫn say trong điệu múa, mảnh lụa trắng thít chặt lấy eo nàng. Đôi mắt u buồn khi trước đã được thay thế bằng một ánh mắt đầy sự quyết đoán. Như lờ mờ đoán ra được điều gì, người đàn ông vội đứng dậy, hô lớn.

“Thùm”. Màu trắng nhỏ bé lẫn vào với một màu đen sâu thăm thẳm của bóng tối. Người đàn ông đứng trên mạn thuyền nhìn theo bóng dáng nàng chìm dần xuống đáy sông với sự tiếc nuối, ân hận. Toàn bộ vũ nữ trên thuyền quỳ xuống, tiếng trống dừng lại trước tấm lòng kiên trinh của nàng.

Hình ảnh nhập nhòe rồi biến mất.

Tôi thấy trái tim mình nhói đau, còn Siu thì gào thét điên dại. Siu trở về hình hài lúc đầu chúng tôi gặp nhau, tiếng trống vang vọng. Siu đội mặt nạ lên (sau này tôi mới biết đó là mặt nạ chằng khỉ).

- Tuấn, Tuấn ơi, tỉnh dậy đi.

Tiếng gọi của thầy từ coi đền khiến tôi tỉnh giấc khỏi cơn mộng dài. Bên ngoài, trời sầm sập tối, tiếng thạch sùng chầng chậc liên hồi trên xà gỗ của ngôi đền cổ.

*

Những ngày sau đó, tôi vẫn luôn bị ám ảnh bởi giấc mơ kỳ lạ, tiếng gào thét của người phụ nữ tên Siu cứ như ở ngay bên tai khiến tôi luôn trong trạng thái hoảng hốt, sợ hãi. Thầy từ coi ngôi đền biết chuyện liền đưa tới nhà cho mẹ tôi một lá bùa cổ hình chữ nhật màu đỏ, bé bằng hai ngón tay…

Tôi tốt nghiệp ra trường rồi xin về làm ở một viện nghiên cứu văn hóa.

Gần cuối năm, tôi được chỉ định đi công tác ở một tỉnh Tây Nam Bộ. Trời nắng dịu nhẹ, sông nước mênh mang, những mái chùa cổ của người Khmer cong vút lên trời lấp lánh dưới ánh nắng giòn tươi đẹp đẽ. Những chạm khắc, họa tiết hoa văn dày đặc nhưng lại được sắp xếp một cách hợp lý, hài hòa. Tượng Đức Phật với vẻ mặt hiền từ quay về phía Đông. Nữ thần có cánh Kâyno với vẻ đẹp vĩnh hằng đang đỡ lấy mái hiên chùa.

Bất chợt điệu múa của nàng lại loáng thoáng hiện ra trong đầu tôi. Tôi ngồi trước hiên chùa nhìn ra tượng ông Chằn bà Chằn.

Sực nhớ, tôi mở ví, lấy lá bùa thầy từ đưa cho từ lâu, lúc này tôi mới mở ra xem, bên trong là một mảnh bạc mỏng có khắc hình một cô gái đang múa…

Tôi đi tìm sư thầy trụ trì xin một lời khuyên. Sau khi kể sơ qua câu chuyện, sư thầy dẫn tôi vào một căn phòng để rất nhiều lọ tro cốt, xếp lên thành từng tầng. Sư thầy nói tôi đặt cả miếng bùa vào ngay chính giữa làn khói nhang nghi ngút, tôi vái ba vái theo tâm thức rồi trở ra.

Ngay trong đêm ấy, tôi mơ thấy Siu. Siu mặc một bộ đồ lấp lánh, đội mũ vàng, Siu múa lại điệu múa gần như của nàng, chân tay thuần thục, mềm dẻo. Khi tiếng trống chấm dứt, Siu cúi đầu như đang cảm tạ. Siu mỉm cười, lần đầu tôi thấy gương mặt Siu xinh đẹp, tươi tắn như thế. Cả người Siu tan biến vào hư ảo.

Kể từ đó tôi không lần nào mơ thấy Siu nữa, cũng như khi tôi kể xong câu chuyện này, thấy trong tâm mình bình an.

Đ.T.T
(TCSH451/09-2026)

--------------------
¹ Chỉ Vương phi Mỵ Ê.
² Ngher năk (tiếng Khmer): Lạnh quá.
³ Xiư năk (tiếng Khmer): Đau quá.
⁴ “Nàng” ở đây là Vương phi Mỵ Ê.