Trưa không ngủ, anh Ba rủ tôi ra cây me trước sân. Anh rướn cổ thăm dò dì tôi đang nằm đong đưa võng sau nhà. Loáng sau, anh khẽ nháy mắt, tôi lập tức hiểu ý rồi rón rén theo anh đến cửa. Anh rảo chân vội, những bước đi nhanh nhẹn nhẹ tênh. Tôi lễ mễ nhón gót theo sát sau anh, đôi lần e sợ ngoái đầu nhìn xem dì tôi đã lim dim hẳn chưa. Khi thấy dì cầm cái nón lá lên che kín mặt, tôi cảm giác đôi chân mình mới yên tâm vững bước.

Nắng nóng gay gắt làm mắt tôi nheo tít lại. Khi đi đến gần cây me, chợt tôi nhớ tới cái nón rộng vành treo trên vách lúc sáng. Đoán biết tôi định quay trở về, anh cản: “Đội nắng đi chơi luôn. Giờ Bé về con mực nghe hơi sủa inh ỏi cho mà coi!”. Thú thật tôi sợ con mực sủa lên thì sẽ bị ép ngủ trưa tuyệt đối mười mươi. Tôi vẫn hoài thắc mắc, cớ sao người lớn cứ muốn trẻ con ngủ trưa thế nhỉ? Nếu không dành thời gian ngủ trưa thì cả bọn có thể làm biết bao nhiêu chuyện hay ho, bởi chúng tôi đích thị là những vị vua trò chơi - nhưng buồn thay người lớn luôn gán cho đám con nít là chúa quậy, là lũ quỷ nhỏ phá phách. Và gần đây nhất trò vui của tôi đã gây ra vô khối rắc rối, đặc biệt là làm ảnh hưởng đến giấc ngủ của bà con trong xóm. Giữa giờ nghỉ trưa (cũng không nằm ngủ ngoan y như hôm nay), tôi vác cái “loa miệng” chạy băng băng trên đường và rú lên inh ỏi. Trò này không ai xui tôi cả, lúc đó tôi chỉ muốn phá tan bầu không khí nồng nực giữa buổi trưa hè. Ngờ đâu ông Bảy - người được mệnh danh là hiền nhất xóm cũng phải vọt thẳng ra cầm roi dứ dứ: “Đứa nào? Đứa nào phá giấc ngủ của ông? Bước liền ra đây.” Tôi nấp sau vòm khế cười rúc rích, trộm nhìn gương mặt tức tối của ông Bảy đỏ ửng như màu quả cà chua chín rựng.

Sau những ngày vác “loa miệng” rêu rao hú hét từ đầu thôn đến cuối xóm, tôi càng đinh ninh người lớn rất ham ngủ, đặc biệt là vô cùng thích ngủ trưa. Lắm lúc nom đôi mắt họ thật lờ đờ, trũng sâu bơ phờ; khi hỏi ra thì họ bảo… do thiếu ngủ? Họ ngủ nhiều nhưng dáng vẻ trông bần thần uể oải; còn trẻ con bọn tôi ngủ ít thế mà vẫn dư thừa năng lượng đủ để chạy nhảy xoắn xít chân tay (thay vì đi đứng chậm chạp rề rà như mấy cụ già), la hét rộn ràng (thay vì nói năng từ tốn), thủ diễn ngàn vai (thay vì chỉ làm mỗi trẻ con) suốt cả ngày dài. Ấy vậy mà đêm về chúng tôi vẫn dư sức hóa thân trở thành thủy thủ hay tướng cướp ngao du khám phá đó đây trong những giấc mơ lênh đênh trên con thuyền chiến ngoài biển xa. Có hôm bỗng giật mình thức giấc, tôi vẫn ngỡ mình là siêu nhân cuồng phong hay anh hùng vũ trụ đang tung chiêu diệt trừ lũ yêu ma quỷ quái. Tựa lúc này, anh Ba đang xếp những khoanh gỗ khô cứng chồng lên nhau và gọi đó là cân đẩu vân giúp anh có thể dễ dàng hái chùm “me tiên” treo lơ lửng giữa thiên không.

Tôi xòe rộng vạt áo để anh Ba lần lượt ném thả xuống những trái “me tiên” có lớp vỏ mỏng màu xanh ngắt. Bầu trời chói chang in vệt nắng hình lá me lên làn da lấm lem bụi đất. Gió thổi qua khiến bóng lá me xào xạc trên cánh tay tôi rung rinh lấp lóa. Tôi mỉm cười thích thú vì nghĩ hình ảnh ấy thật giống những ngôi sao nhỏ chớp tắt đang chuyển động không ngừng. Bất chợt anh Ba thảy xuống cả chùm me non, tôi mơ màng lớ ngớ nên không hứng kịp. Lần này anh không trách tôi vụng về mà chỉ phì cười. Nhảy phốc xuống mô đất, anh Ba tiếc rẻ chỉ tay lên mấy chùm me sai quả trên cành cao:

“Muốn hái được chỉ có nước Ba phải trèo lên chạc cây thôi. Mà kiến lửa ở đâu bò lên nhiều quá chừng!”

Tôi xé gói gia vị mì tôm rồi trút lên chiếc lá mướp to bản, lắc đầu bảo:

“Nhiêu đây là đủ lắm rồi Ba ơi.” (Nhưng tôi biết nếu chúng tôi không có đồ ăn vặt, khi đó nỗi sợ cành cao hay kiến bọ chỉ còn là chuyện hết sức cỏn con).

Trái me lép kẹp chua lè, cắn vào ê răng nhăn mặt vậy mà chúng tôi xuýt xoa khen lấy khen để. Đang ăn giữa chừng, anh bảo tôi lát nữa sẽ truy tìm quả vảy cá ẩn náu trong vương quốc rừng xanh diệu kỳ.

Vương quốc rừng xanh diệu kỳ của anh em tôi là rẻo đất nằm sát cạnh vuông nuôi tôm cua. Ở nơi đó mọc lên vô số cây dừa nước kèm theo cơ man rau cỏ dại mọc chen lẫn như nhãn lồng, rau mui, rau sam, dây trái giác, me đất, ráng bay, cải trời. Các anh chị lớn thường chặt mấy tàu dừa nước dựng thành nhà chòi - “khách sạn”, kỳ công hơn thì xây thành quách lâu đài hoặc đơn giản chỉ cất tạm cái quán ăn nhỏ để cùng nhau bày chơi đồ hàng. Anh tôi không giỏi xây nhà dựng cửa nhưng anh biết chọn những buồng dừa nước thật dẻo thật ngon để chuẩn bị cho buổi tiệc cơm dừa nước dầm đường đá ngay sau đó.

Cây cho quả vảy cá cũng là một loại cây dại mọc tự nhiên loanh quanh nơi hàng dừa nước xanh tốt sum suê, tán cành ngày một vươn cao thẳng tắp. Thực chất quả không được gọi là vảy cá (ở vùng tôi gọi là quả cám). Đây là cái tên anh em tôi tự đặt do loại quả màu xam xám với lớp vỏ ngoài sần sùi này có phần cùi trắng ngà bên trong được bao bọc bởi một lớp vảy xếp đính vào nhau mà khi gỡ ra, hình thù tựa như những cái vảy cá. Rủi thay, trưa nay anh em tôi lùng tìm khắp nơi mà không thấy một quả vảy cá nào.

Xế chiều, nắng nhạt màu dần, trời trong dịu mát hơn. Anh Ba nảy ngay ý định câu cá bống trăng. Vừa hay sáng nay anh có làm mấy cái cần câu bằng cây trúc. Chúng tôi mon men quay về nhà, ngó xuống gian sau thì thấy dì vẫn còn đang say ngủ. Khẽ khàng nhấc từng bước tránh để phát ra tiếng động, anh tóm lấy hai cái cần câu dựng trên cựa củi, tôi thì thụt ra bể nước xách cái xô nhỏ. Biết bọn cá bống trăng hau háu ăn tôm, thế là chúng tôi mót mấy con tép rong trong thùng làm mồi nhử. Chuẩn bị đồ đi câu hoàn chỉnh, chúng tôi vác cần tiếp tục đội nắng, nhịp đều bước chân trên đoạn đường đất ngập đầy cỏ dại. Lúc đi được một quãng, nhìn xuống đôi chân trần, anh Ba mới sực nhớ ra đã bỏ quên đôi dép ở ngoài hiên, giờ mà quay lại lấy thể nào con mực cũng sủa nhặng xị lên. Tôi nghe giọng anh làu bàu tự nhủ:

“Về nhà con mực đánh hơi được thì nguy to. Nó chạy theo sủa sẽ làm cá động. Tệ hơn là người lớn sẽ biết anh em mình trốn ngủ trưa.”

Tôi múc nước dưới vuông¹ đổ lưng lưng xô và vặt thêm ít cành cây cho vào đó. Ngồi buông cần được một lúc, chúng tôi thu được hơn mười con cá bống trăng tham ăn. Chúng đang bơi quẫy lượn vòng quanh thành xô chật hẹp. Vạt nắng chiếu xuống lòng nước khiến lớp vảy cá ánh rực lên chuỗi sắc màu long lanh sáng lóa. Hầu như những con cá bống hai anh em tôi câu được lớn hơn đầu ngón tay cái một tẹo. Con lớn nhất vờ đứng yên không động đậy, chắc nó nghĩ anh em tôi sẽ rủ lòng thương cảm mà thả nó về với vuông. Tuy nhiên nếu thương tình mà để bọn cá này được tự do thì tôm tép trong vuông sẽ bị chúng chén sạch. Sau khi gỡ thêm hơn chục con mắc vào lưỡi câu, chúng tôi quyết tâm sẽ câu đến chạng vạng rồi cho cá sống vào rọng để sáng mai ghé bán cho vựa tôm cá. Mùa hè nào bọn trẻ con ở quê tôi cũng tranh thủ làm mấy việc lặt vặt rồi chắt mót chút tiền nhỏ kiếm được phụ ba mẹ sắm sửa đồ dùng học tập cho năm học mới.

Chiều nhập nhoạng, mồi câu sắp hết, cá đầy lúc nhúc hơn nửa xô.

“Cá dính rồi kìa Bé, kéo cần nhanh lên. Á, ui da… Mẹ!”

Anh Ba la oai oái khi dì tôi bất thình lình xuất hiện rồi véo tai lôi anh đi. Tôi cuống cuồng thu gom cần câu, xô đựng cá sau cái phẩy tay ra dấu của anh. Anh em tôi đâu thể ngờ giấc ngủ trưa của dì tôi đã kết thúc ngay từ lúc chúng tôi lò dò quay về nhà. Nhìn sang dáng vẻ đủng đỉnh chạy theo sau của con mực càng khiến tôi thêm tức điên. Chính nó là kẻ đã phản bội chúng tôi bằng cách sủa báo cho dì tôi biết mọi chuyện.

“Đúng là đồ thích xía vô chuyện người khác!”. Tôi lầm bầm gầm gào trong miệng.

Sớm tinh mơ, tôi cầm xô cá đứng thập thò đợi anh Ba trước cây hoàng hậu. Thấy anh vui vẻ dắt xe đạp đi vòng ra bờ rào, tôi đoán “trận đòn” tối qua không đến nỗi nào. Trước khi đi, anh gọi với vào nhà thông báo cho dì:

“Con với Bé đi đây xíu nha mẹ!”

Nghe vậy, tôi cũng lắp bắp thưa thốt:

“Hồi nãy con có xin phép mẹ con rồi. Dì cho anh em con đi một chút nghe dì?”

Dì tôi cười đáp gọn lỏn: “Hai anh em nhớ về sớm ăn cơm nghen.”

Trên con đường trồi sụt mấp mô, anh em tôi tỉ tê đủ thứ chuyện. Anh Ba bàn tính trưa nay sẽ đi bắt ốc bươu vàng. Tôi thắc mắc, nhỡ đang lội xuống mương thì liệu có bị dì nhéo tai lôi lên giống như hôm qua không? Anh Ba phá ra cười ngặt nghẽo: “Yên chí đi Bé. Trước khi đi tụi mình phải xin phép người lớn chớ. Mẹ anh dạy: Đi thưa về trình!”

Vựa tôm cá vừa mở cửa, hai anh em dắt xe đi vào. Để ưu đãi cho khách hàng đến bán sớm nhất, bác Yên chủ vựa tăng giá mỗi ký cá bống trăng sống thêm một ngàn rưỡi. Số cá chúng tôi câu được tổng cộng hơn ba ký. Cầm số tiền nhỏ trong tay, hai anh em tôi cười ngất ngây vui sướng.

Chúng tôi đạp xe ngược về lối cũ, những hàng bán đồ ăn sáng tấp nập “gọi mời” hai bên đường. Mùi thơm quyến rũ của cơm tấm, hủ tiếu, bánh canh, bánh lọt nóng khỏa đầy hai cánh mũi. Tôi ngồi phía sau yên xe, xoa xoa chiếc bụng đói cồn cào. Đạp xe đến đầu đường cái, đột nhiên anh dừng sững lại trước một quầy bánh mì. Khi tấp vào liền ngửi thấy mùi xíu mại thơm lừng đun trên bếp lò. Anh quay đầu hỏi nhỏ:

“Ăn bánh mì không Bé?”

Tôi thoạt lắc đầu nhưng bụng dạ cứ sôi réo liên hồi.

“Cô làm cho con một ổ không đồ chua, không ớt xắt, chan nhiều nước sốt.” Anh nói với cô bán bánh mì.

“Ba không ăn sao?”

“Ba không đói. Bé ăn đi.”

Tôi cầm ổ bánh mì rồi bẻ làm đôi. Tôi một nửa ổ và anh một nửa ổ. Tôi biết anh thích ăn kèm với dưa chua nên xin cô bán cho thêm ít dưa chua vào nửa ổ bánh mì. Anh cười lắc đầu: “Bé! Ba không đói thiệt mà.”

Biết làm sao đây khi mà tôi cũng nghe thấy tiếng bụng “đánh trống” có phần to vang hơn cả mình?

Chiều mát, hai anh em lại rong ruổi quanh ruộng mương bắt cua ốc, đặt bẫy cá thòi lòi. Chẳng biết có bắt được nhiều không mà mình mẩy đứa nào đứa nấy bám đầy sình lầy từ gót chân lên đến tận đỉnh đầu, cho dù kỳ cọ tắm rửa thế nào thì khắp người vẫn còn vương vất mùi bùn nhão. Dì tôi một tay bơm nước, một tay cầm gàu xối rửa:

“Còn hơn mấy ông đi bắt cá hôi. Ngày mai cấm tuyệt đối ra mương vọc sình nghe chưa hai thằng quỷ nhỏ!”.

Anh em tôi len lén nhìn nhau qua dòng nước chảy, ngoác miệng cười hí hửng. Bây giờ, hai đôi mắt sáng tinh nghịch đang trao truyền ý nghĩ cho nhau. Tất nhiên lời căn dặn của dì tôi đã chui tọt từ tai này qua tai kia mất rồi. Ngày mai sẽ là một ngày tràn đầy niềm vui, anh em tôi vẫn trong tâm thế sẵn sàng tham gia mọi cuộc vui. Không ngao du khám phá thì chí ít cũng phải phiêu lưu thưởng ngoạn. Làm sao chúng tôi có thể ngồi im ngoan trong khi mùa hè hãy còn rực rỡ chói chang?

Ngày hè hôm nay nắm tay ngày hè hôm kia cùng rảo bước rong chơi. Đã đến khoảnh khắc phượng đỏ và bằng lăng tím lặng lẽ thả bay cánh hoa rơi rải rác trên mặt đường thay cho lời chào giã biệt; cũng như không kịp gửi lại màu hoa tươi thắm cho đất trời. Đến khi hương sắc mờ phai, tự dưng bọn trẻ con chúng tôi lại nhớ da diết mái trường, thầy cô, bè bạn. Rồi bỗng ngày kia, khi cảm nhận mùa hè dần khép lại sau những trò vui bất tận, lòng tôi chợt nôn nao háo hức về ngày khai trường sắp đến. Đứng trước gương, hai anh em tôi tề chỉnh trong bộ đồng phục học sinh trắng tinh phẳng phiu. Hè năm nay anh Ba đã cao lên nhiều mà tôi vẫn còn thấp bé biết bao nhiêu. Biết tôi buồn, anh nói lời ủi an:

“Bé phải bơi nhiều thì mới cao lên giống Ba được.”

Tôi khịt mũi, hiểu hơn hai tháng hè lặn lội cùng anh Ba đã theo triền nước cuốn trôi xa mãi và chẳng thể tìm thấy chút dấu vết “cao lớn” nào.

*

Bạn bè trong lớp dần nhận thấy rõ sự đổi khác từ vóc người đến cách ăn mặc của anh Ba. Thậm chí có một tốp chị gái “ngưỡng mộ” còn nhờ tôi gởi bánh kẹo và nước ngọt đến tận tay anh. Không chỉ vậy, dạo này khi về đến nhà, bỗng dưng anh ăn nói từ tốn chậm rãi hơn, gần như không còn vẻ hấp tấp bộp chộp thường thấy. Trước đây anh đã nhường nhịn tôi đủ điều mà giờ chỉ cần tôi bảo muốn, anh sẽ đồng ý cho tôi hẳn mà không cần phải chia sớt thêm nữa. Dì và mẹ tôi khen anh đã lớn hơn nhiều: “Bắt đầu ra dáng con trai chững chạc rồi đó.” Còn tôi thì vẫn mãi là bé con, vẫn được xoa đầu bẹo má, dù ở nhà hay ở trường, tôi vẫn đều phải nghe đủ lời khuyên bảo dặn dò. Có chăng trong mắt mọi người tôi hãy còn quá non nớt bé bỏng?

Cuối tuần, tôi sang nhà rủ anh Ba đi đào củ mì². Anh đang ngồi lắp ghép xe chở hàng trong bộ mô hình kỹ thuật ở bàn học. Nghe giọng tôi nhì nhèo rủ rỉ bên tai, gương mặt đăm chiêu của anh thoáng nét phân vân. Chợt anh nhỏm người dậy thu cất đồ dùng trong bộ lắp ghép mô hình kỹ thuật rồi đi ra sau nhà tìm cuốc xẻng. Trước khi ra rẫy, anh xin phép dì, đội nón lưỡi trai và mặc thêm áo sơ mi dài tay. Thấy tôi chỉ mặc áo may ô phong phanh, anh quành vào phòng lấy thêm cái áo khoác, nhanh tay với cái nón lá máng trên tường rồi nhẹ nhàng đặt lên đầu tôi. Anh đưa tôi áo khoác, dịu giọng nhắc:

“Mặc áo vô, trời nắng lắm Bé!”.

Tôi ngẩn người ra đôi phút, bất giác nghĩ về người anh vẫn cùng mình dang nắng cời cời, áo quần mỏng mảnh, chân không buồn xỏ dép, và cứ thế chạy giỡn, đuổi bắt nhau trong những mùa hè chỉ vừa trôi qua đây thôi. Đến bây giờ ngẫm lại thì mới thấy anh Ba đã khác đi nhiều rồi. Và dòng suy nghĩ: anh Ba không còn là anh Ba nữa bỗng nhiên bị nhấn chìm trước câu nói bâng quơ: “Đi khẽ thôi nghe Bé, kẻo con mực giật mình sủa thì no đòn!”. Tôi ngơ ngác cúi thấp đầu xuống nhìn con mực đang nằm ngủ dưới sàn, lắng tai nghe nhịp thở đều đều của nó.

“Kẻo con mực sủa thì…”. Tự dưng tôi bật cười tủm tỉm, anh Ba vội đưa ngón tay lên miệng ra hiệu “suỵt”. Anh khép nhẹ cổng rồi dắt tay tôi đi ra rẫy mì. Trời đứng gió, chang chang nắng. Hai anh em thong dong rảo bước trên đường, đám cuội sỏi dưới dép cọ va lạo xạo.

H.N
(TCSH62SDB/09-2026)

-----------------------
¹ Vuông (tôm) là khu vực được đắp bờ và bơm dẫn nước vào để nuôi trồng thủy sản nước lợ (chủ yếu là tôm, cá, cua,…).
² Khoai mì (sắn).