Thủy ngồi nấp giữa lùm hoa dại mép sông. Sông quấn riết chân anh. Anh ngồi im thin thít. Và, dường như anh không nghe thấy gì. Anh đang ở trong tình thế một mất một còn với kẻ thù. Mắt anh rực lửa. Thứ lửa sẵn sàng biến cả đại dương bốc hơi nước thành mây lững lờ uốn mình bay cao mãi. Anh gồng mình nín thở. Bất ngờ anh hét to: “Xung phong!...”. Tiếng thét làm đàn chim giật thót, thảng thốt bay vút tận trời cao. Anh lao về phía trước, nhảy ùm xuống dòng sông. Màu nước xanh ngọc bích, êm đềm, dịu dàng, trong văn vắt, uốn lượn qua xứ Huế. Sông Hương ôm anh vào lòng. Giấu anh xuống tận đáy. Thật lâu mới thấy anh ngóc đầu. Chỉ đợi có thế, anh vừa ngoi lên là mạ đã có mặt để dìu anh vào bờ…

Nơi bến sông Hương, chẳng ai còn nhớ người mạ già đã bao tháng bao ngày gọi con. Mạ gọi mãi, gọi mãi mà chưa bao giờ có lời đáp, chỉ có tiếng gọi vang vọng. Khi nghe tiếng hét lên là biết con đang vào “trận chiến” phải lo vội vàng lặn lội theo dòng nước để tiếp sức cho con…

- Tội nghiệp, mạ đã già mà còn mãi khổ vì con!

- Ở chi gần sông nước. Chính quyền quan tâm, cấp đất xây nhà, đi nơi khác chẳng khỏe thân già răng!

- Con bị bệnh tâm thần để ở viện điều dưỡng chẳng sướng hơn răng? Đem về chi phải rước khổ vào thân. Hằng ngày cứ lo tìm kiếm…

Mặc cho mọi khen chê, yêu ghét. Mạ chẳng bao giờ thốt lời than trách. Vẫn tươi cười dù nụ cười đã móm mém. Vẫn tỏa bao dung, quấn quýt như dòng sông ôm ấp đôi bờ.

*

Nơi bến sông ni, mùa đông năm nớ rét căm căm. Sương muối bủa giăng tấm lưới khổng lồ giá buốt lên xóm nhỏ. Bến sông, màn sương đặc quánh, quện vào bóng đêm mịt mùng. Chẳng thấy người mô, chỉ nghe nhộn nhịp bước chân những chàng trai lên đường vào Nam để chiến đấu. Đoàn quân lên thuyền đi xa mà người đưa tiễn vẫn còn đứng yên như pho tượng. Không ai chịu ra về. Những đôi mắt đỏ hoe chìm trong dòng lệ. Những dòng lệ tưởng chừng đã nén tận cùng sâu thẳm của con tim, giờ đây thi nhau tuôn chảy dù không hề nghe tiếng khóc. Trong đám đông ấy, có một người mạ còn trẻ lắm, chỉ chừng hai mươi lăm tuổi. Mạ dắt đứa con chưa tròn năm tuổi. Năm năm về trước, chẳng hiểu răng, ngày cúng đầy tháng người cha đặt tên con là Đợi. Nguyễn Nam Đợi. Người mạ cố siết chặt con vào lòng để con bớt lạnh. Ôm ấp bao nhiêu cũng chưa thấy đủ. Người mạ liền cởi chiếc áo ngoài choàng thêm cho con. Nước da trắng mịn màng của mạ tê tái không vì lạnh buốt mà vì tiễn chồng đi xa mà không thể hẹn ngày đoàn tụ.

Nơi bến sông Hương êm đềm, thơ mộng. Xa xa, văng vẳng tiếng bìm bịp kêu. Rồi cứ hết xuân, sang hạ… ngoài giờ lao động vất vả, người mạ dẫn con ra đứng ở bên này sông nhìn sang bên kia sông để ngóng trông chồng. Con ngày một lớn khôn. Tóc mạ ngày thêm sợi rụng. Tình thương con hằn sâu lên đôi mắt mạ nhạt nhòa. Và, nỗi nhớ mong chất chồng lên khắc khoải. Đêm đêm, người mạ ôm con vào lòng dù con đã lớn. Ru con bằng lời ru: “Con ơi đừng khóc mẹ sầu/ Cha con đánh giặc biết đâu mà tìm”.

*

Nơi bến sông ni, đoàn quân ra đi năm nớ lần lượt trở về nhưng mạ ra bến sông ngồi mòn tảng đá, đợi mãi vẫn không thấy chồng mô. Không biết bao nhiêu nước mắt mạ hòa vào dòng sông. Dòng sông mang vị mặn chở ra biển cả. Biển cả trở nên đắng chát. Năm ngày… mười ngày… những người ra trận năm nớ về gần hết, mạ vẫn chưa thấy chồng về. Dòng sông không bình lặng trôi mà cuồn cuộn chở phù sa ra cửa biển như màu máu. Mặc, niềm tin và sự hy vọng trong lòng mạ vẫn cháy bỏng. Nhưng rồi mạ chết lặng khi đồng đội trao cho mạ một lá thư nhòe nhoẹt, bê bết đất và máu. Lá thư không còn lành lặn. Mạ phải cố gắng lắm mới chắp vá những con chữ không đủ nét: “Trên đời này thứ tình yêu bao la nhất, ấm áp nhất, tươi rói nhất… đó là tình yêu anh dành cho con và em”… “Nếu mai này không có anh, chắc rằng em sẽ nuôi con khôn lớn nên người…”. Rứa là niềm hy vọng đã vụt tắt như ngọn đèn trước gió. Mạ không còn nước mắt để khóc. Đêm đêm mạ hát ru. Lời ru đâu chỉ ru con vì con đã lớn. Hình như mạ hát cho chồng nghe vì mạ nhận ra những linh hồn không hình ảnh, không năng lượng vẫn quanh quẩn đâu đây, luôn mỉm cười cùng mạ.

Nơi bến sông Hương, anh Đợi ngày một phương phi. Nước da hồng hào giống hệt cha. Ngày ngày anh chèo xuồng trên dòng sông quê xanh rười rượi để giăng câu bủa lưới. Tất bật với công việc một mình, anh luôn thầm gọi tên cha. Anh thấy cha lướt nhẹ nhàng trên sông, nhìn anh trìu mến. Làm anh cháy lên niềm tin bất diệt, vĩnh hằng. Niềm tin cha ở bên anh suốt cả cuộc đời ni.

*

Một ngày nọ, anh ngồi yên hàng giờ ở tảng đá nơi bến sông. Bỗng anh vụt chạy về quỳ bên chân mạ. Thấy con khác lạ, người mạ linh cảm một điều hệ trọng sắp xảy ra. Khuôn mặt mạ ngời rạng rỡ, bất chợt từ khóe mắt những giọt nước nóng hổi lăn dài. Mạ thổn thức: “Con lên đường đánh giặc để người yêu con chờ đợi đến bao giờ?”

Thương mạ, anh ngồi lặng thinh. Đôi mắt ngấn lệ, dõi về phương trời xa tít tắp. Anh ra đi mạ buồn trong hiu quạnh. Cưới vợ về thêm một người mang nỗi đau bất hạnh. Chiến tranh mọi chuyện có thể xảy ra mà! Cả đêm anh không ngủ, đôi mắt trũng sâu.

Mấy hôm sau đám cưới được tổ chức trong âm thầm, lặng lẽ. Chỉ có nhà trai mang cau trầu đến xin rước dâu. Chẳng biết trời thương hay ghét mà mưa giăng giăng kín. Những chiếc bong bóng vỡ ra muôn ngàn sắc màu lung linh huyền ảo.

- Trời mưa nước mát vợ chồng mình giăng lưới chắc trúng đậm những mẻ cá đấy anh ạ! Mai anh lên đường rồi mà…

Anh đau đáu nhìn vào mắt vợ. Anh thấy nhói lên từ trong sâu thẳm lòng mình nỗi xót xa. Có những con người sinh ra chỉ biết hưởng thụ. Lại có những phận người phải lam lũ suốt ngày mà nét mặt vẫn luôn ngời rạng rỡ như đón đợi niềm hạnh phúc.

Nàng buông câu, chàng giăng lưới. Hôm nay thiệt lạ, tay chân anh lóng ngóng như gà mắc tóc. Mặt anh đỏ bừng, thèn thẹn mong cho hoàng hôn nhanh lịm tắt bởi lòng rạo rực không yên. Chưa được nhiều cá, anh đã bảo về. Chị cứ tủm tỉm cười làm anh thêm khao khát. Anh thơm lên mái tóc vợ, thủ thỉ: “Đêm nay là đêm tân hôn mà em…”. Anh thở dài thườn thượt thật tội nghiệp. Chị cười tươi như hoa: “Ráng đợi trăng vừa nhô lên, cá ngứa mình, đánh được nhiều lắm đấy, phải không anh…”.

- Coi bộ em rành nghề chài lưới ghê! Nhưng nửa đêm trăng mới lên. Chẳng lẽ…

Chị cười, choàng tay qua cổ anh… Muôn vạn vì sao lung linh.

Trăng sắp lên, khung trời ưng ửng vàng như thẹn thò. Chị khuấy nhẹ mái chèo, những đốm lân tinh nhảy múa. Càng về khuya, những giọt trăng đọng lại thành từng dòng trong mắt chị: “Sau này sinh con, em đặt tên chi hở anh?”.

- Con gái thì Nguyệt còn con trai sẽ là Thủy.

- Nguyệt là trăng. Đêm nay dù nửa vầng trăng khuyết nhưng trăng đẹp quá phải không anh? Còn Thủy sao giống con gái quá.

- Thủy là nước. Cha mạ nó đêm tân hôn ở trên nước mà.

Chị ấp đầu vào ngực anh, cười rúc rích và mắng yêu: “Ghét anh quá ni!”.

Nơi bến sông Hương. Thủy lớn lên mà không hề biết mặt cha. Suốt những năm tháng ấu thơ, đêm đêm Thủy luôn hỏi mẹ bao giờ cha về. Mạ nghẹn ngào không trả lời, chỉ ru con lời ru tha thiết nhất. Lời ru ngày xưa mệ nội Thủy đã ru cha Thủy cùng tiếng bìm bịp kêu con nước lớn nước ròng và tiếng rầm rập của đoàn quân ra trận.

Trên dòng sông Hương, Thủy tha hồ tưởng tượng về cha. Thủy luôn ra sức vẫy vùng và đợi cha về bơi thi sang bên bờ lở. Thủy đếm từng ngày, hết xuân sang hạ vẫn biệt tăm tin cha. Dòng sông vẫn nước xanh ngăn ngắt nhưng nước sông như mặn cùng nước mắt.

Tháng ba, hoa gạo nở đỏ bến sông ni. Mỗi làn gió đến hoa rơi rơi trải đỏ lên mặt sông tươi roi rói. Nguyệt nhìn hàng ngàn cánh hoa về với đất, với nước vẫn cháy bỏng yêu thương. Nguyệt ngồi lên tảng đá nơi những người đàn bà bến sông Hương này đợi chờ đều ngồi ở đấy. Nàng chọn một bông hoa đẹp nhất gói vào chiếc khăn vừa mới thêu xong chưa kịp tặng thì anh Thủy đã lên đường ra chiến trường phía Bắc. Nguyệt ngồi lặng đếm thời gian rồi thầm trách sao mình khờ khạo ri. Phải chăng mối tình đầu bao giờ cũng bỡ ngỡ! Mùa xuân ni, bến sông vắng thêm những chàng trai trẻ, gợn sóng lăn tăn chất chồng thêm niềm nhung nhớ.

*

Nơi bến sông Hương, những người đàn bà thay chồng con đi thả câu, bủa lưới. Chiều về họ ngồi nơi bến sông dõi mắt ngóng trông. Đợi mãi, mạ vẫn không thấy con về phép. Thời gian cứ xót xa trôi mãi để bao người mạ khắc khoải nhớ mong da diết. Mỗi ngày, nỗi khát khao đoàn tụ cứ dần lớn mãi. Ngày đêm mạ chỉ còn biết chờ mong và ấp ủ niềm hy vọng. Nhiều hôm Nguyệt sang nhà ngủ chung cùng mạ. Hai người đàn bà, một già một trẻ ôm nhau nghe dịu êm cõi lòng thổn thức. Tận khuya trong giấc mơ chập chờn Nguyệt thấy anh Thủy ôm mình. Choàng tỉnh dậy, nhận ra hạnh phúc chỉ trong mơ, nước mắt Nguyệt thấm qua làn áo mạ.

Bến sông Hương, đoàn quân thắng trận trở về rầm rập đường quê đã mấy năm. Dòng sông tấp nập vui hơn hội. Mạ vui với niềm vui chung, đêm về đớn đau cõi lòng trống vắng. Rồi mạ ngất lịm khi nhận tin chồng đã hy sinh. Nỗi đau không gì bù đắp nổi. Nơi bến đợi, hoa gạo ngày một thưa dần. Nỗi nhớ con ngày thêm chồng chất. Chẳng ai đếm hết bao nỗi bất hạnh do chiến tranh đã đổ lên đầu mạ. Bà con lối xóm thương mạ, càng lo cho mạ. Người ta sợ mạ héo mòn rồi như cánh chim trời không vượt được giông tố. Mọi người lo cho mạ cũng phải thôi nhưng mạ nghĩ rằng sự mất mát của mình thật nhỏ nhoi so với bao người mạ khác. Đất nước mà mỗi tấc đất đều có bom rơi đạn nổ thì sự hy sinh của cả dân tộc lớn biết chừng nào! Dù còm cõi, mạ vẫn như cây xương rồng trên sa mạc. Chắt chiu. Cần cù. Nở hoa. Sức sống thật mãnh liệt.

Mùa xuân qua đi, mạ lại đợi mùa hè. Lại hy vọng. Niềm tin luôn được thắp sáng nhờ có Nguyệt vẫn thường bên mạ. Hôm nay Nguyệt lại sang bên ni, nàng đi mà như chạy. Miệng cười tươi. Mặt hớn hở như hoa. Chưa vô nhà Nguyệt đã reo:

- Mạ ơi! Anh Thủy có tin rồi. Anh đang ở viện quân y…

Con đò liền lao sang bờ lở. Sang xe mấy lần, vất vả lắm mạ và Nguyệt mới đến nơi anh đang điều trị. Thấy mạ, anh vẫn dửng dưng như người xa lạ. Mạ nắm tay, môi anh vẫn mím chặt, hững hờ như người chưa hề quen biết. Nguyệt gọi tên anh trong tha thiết mà nước mắt nóng hổi lăn dài. Chiến tranh đã cướp đi trí nhớ của anh rồi! Anh đâu còn nhận ra người mạ thương yêu và người tình của đời mình! Gặp nhau người ta thường mừng mừng tủi tủi và khóc vì sung sướng. Đằng này nước mắt của mạ lại chảy ra từ nỗi đau. Trên đời này niềm vui có thể giống nhau còn nỗi đau chẳng bao giờ giống cả.

*

Ba mùa trăng tròn rồi khuyết, ngày nào anh Thủy cũng hô “xung phong” bởi điều ấy còn khắc sâu trong tiềm thức. Với anh bây giờ chỉ biết hai tiếng “xung phong”. Thương con, mạ xin viện điều dưỡng cho đem anh về nhà để chăm sóc. Nơi dòng sông quê, anh như được trở về binh chủng đặc công. Thế là anh tha hồ bơi lội, “xung phong”… Tội nghiệp mạ già phải lặn lội “tiếp sức” cho anh. Vì thế nhiều người khuyên mạ đủ điều. Họ đâu hiểu rằng có những kỷ niệm mãi mãi chìm sâu trong ký ức. Kỷ niệm của dòng sông đã tưới mát tâm hồn và cuộc đời mạ. Dòng sông quê nuôi lớn mạ từng ngày. Ấp ủ, lên men tình yêu của mạ thời con gái. Chính anh Thủy, người con trai duy nhất của đời mạ cũng được sinh ra từ dòng sông. Thử hỏi trên đời này có thứ kỷ niệm nào nồng nàn và ngọt ngào hơn thế!

Chiều nay, hạ chưa tàn đã chớm heo may. Mây tím giăng ngang đầy trời. Mạ vừa “tiếp sức” để dìu anh Thủy vào bờ xong mà buồn rười rượi. Nguyệt lại sang nhà, hốt hoảng hỏi mạ:

- Mạ bị bệnh răng, người gầy rạc và lo âu đến rứa?

- Mạ già ri, có đau ốm là lẽ thường thôi. Đằng ni, Thủy hắn rứa…

- Anh Thủy răng hở mạ?

- Hắn vẫy vùng yếu ớt, không mạnh mẽ như mọi khi nữa!

- Rứa là mạ không phải vất vả mỗi khi anh hô “xung phong” rồi như con rái cá mất tăm vào dòng sông xanh ngăn ngắt.

- Dù mạ phải vật lộn như ri, phải khó khăn để dìu con vào bờ mà vẫn vui vì con mạnh khỏe. Mấy hôm ni Thủy vẫy vùng không mạnh mẽ như xưa…

Hiểu ra lòng mạ, Nguyệt ôm chặt mạ mà không nói lên lời. Cõi lòng vỡ òa nỗi đau tê tái. Gió heo may ùa về, những cành cây gạo khẳng khiu run bần bật, chới với. Mạ vuốt mái tóc xanh mượt mà của Nguyệt ngày nào giờ chớm muối tiêu, rối tung trong gió. Mạ nhìn anh Thủy ngồi thừ bất động. Mắt mạ đỏ hoe. Tim mạ đớn đau!

*

Ngày đó, mạ có việc phải đi xa một buổi. Mạ nhờ Nguyệt trông chừng anh Thủy. Nguyệt hết đứng lại ngồi. Lòng như có lửa đốt. Một không gian vắng lặng. Thời gian ngưng đọng, đông cứng đến trơ khấc. Thủy nhìn Nguyệt với ánh mắt ươn ướt. Ánh mắt ráo hoảnh bao năm giờ Nguyệt mới thấy hiện hữu trìu mến trên khuôn mặt đầy ứ yêu thương.

Bẽn lẽn, Nguyệt thẹn thùng đôi má ửng đỏ, lúm đồng tiền sâu thêm, duyên lại càng duyên. Những phút giây bình thường của Thủy, Nguyệt không dám hé môi, càng không dám cười vui sợ bục vỡ. Nguyệt chỉ dám liếc nhìn Thủy. Phút giây hiếm hoi tan nhanh bởi Thủy đằng hắng bất ngờ làm Nguyệt giật mình quay về thực tại.

Nguyệt mở lời, Thủy không trả lời hay không nghe thấy vậy cà, đố ai biết.

Nguyệt linh cảm và đón đợi điều không hay sẽ đến. Chuyện gì đến rồi cũng đến nhưng đến nhanh hơn Nguyệt tưởng.

“Xung ph..o..n..g!”

Tiếng “xung phong” chưa dứt, Nguyệt không thấy Thủy mô. Một vùng nước xanh ngăn ngắt tung bọt trắng xóa. Nguyệt chạy theo, nhảy ùm xuống nước. Nguyệt không dám bơi ra giữa dòng. Tài bơi lội của Nguyệt đâu sánh bằng mạ. Bỗng mặt sông phẳng lặng như tờ, không một gợn nhỏ của dấu hiệu làn nước xao động. Tim Nguyệt đập loạn nhịp, hồi hộp, lo lắng…

Kia rồi, có một gợn nước bắt đầu loang ra. Anh Thủy đang ở đó. Nguyệt liền lao đến. Nước sâu, hụt chân, Nguyệt bơi trong chới với. Tiến tới không được, quay vào bờ cũng khó hơn. Nguyệt vùng vẫy chỉ nổi nửa đầu. Nguyệt chỉ kịp phát ra tiếng “cứu, c..ứ..u…”, có ai đâu để cứu! Nguyệt từ từ chìm nghỉm.

Vừa lúc đó, có một cánh tay, vòng qua bụng Nguyệt xốc lên mặt nước. Rồi bàn tay kia nắm lấy đầu tóc kéo vội vào bờ. Bụng Nguyệt đầy nước nặng nề hay sức anh dần cạn kiệt, cũng chẳng ai biết. Hai chân Nguyệt còn nằm dưới nước. Ngực Nguyệt nằm trên bờ cỏ. Bàn tay ép mạnh xuống ngực, nước trào ra một ít. Anh gắng sức, lôi hai chân Nguyệt lên cao, đầu dốc ngược xuống, nước từ miệng Nguyệt ồng ỗng tuôn ra. Chừng như anh thấm mệt hay anh dùng phương pháp khác nữa, anh lấy hai tay đè lên trái tim Nguyệt. Đè rồi thả, rồi đè được ba lần. Anh đuối sức nằm ập lên người Nguyệt. Nguyệt đã tỉnh dần, cảm nhận sự sống đang hồi sinh. Hạnh phúc dâng tràn…

*

Từ dạo nớ, Thủy ít hô “xung phong”. Anh ngồi ở nhà, dưới gốc cây phượng vỹ, ngắm dòng sông Hương lững lờ trôi, lặng lờ xanh ngăn ngắt. Nước mắt và mồ hôi mạ không còn phải chảy nữa. Nguyệt dọn sang ở cùng mạ và anh Thủy. Mùa ni, phượng lại trổ mấy chùm hoa tươi thắm.

Hôm nay, Thủy tỉnh queo, mặt ngời rạng rỡ. Đôi môi bung nở nụ cười tươi. Chiều sắc vàng lộng lẫy. Trời lạc heo may. Mạ nhìn Thủy rồi nhìn về phía Nguyệt, vui một cách lạ lùng. Bỗng, ba con người ôm chặt nhau…

M.D.Q
(TCSH452/10-2026)