Truyện ngắn
Dài cho mãi sau
09:24 | 02/07/2015

NGUYỄN THANH ĐẠM 

Ba ngày nữa kết thúc chương trình hợp tác một năm dạy tiếng Pháp tại trường Đại học Đà Lạt, Lavande bần thần trước thời gian vụt trôi nhanh quá.

Dài cho mãi sau
Minh họa: Nhím

Sắp rời xứ sở dịu dàng, thân thiện, mộng mơ rồi ư? Từng hai năm học tiếng Việt ở Hà Nội, một thành phố đáng yêu, song miền cao nguyên lại có điều gì níu kéo, thật khó cắt nghĩa nếu phải chia xa. Cảm giác hụt hẫng len lén xâm chiếm tâm tưởng khiến Lavande bồn chồn. Sắp xếp hành lý, thấy góc va li chiếc hộp gỗ cỡ bao thuốc lá màu cánh kiến, chạm trổ hoa văn dát bạc, buộc nơ hồng, cô nhíu trán, rầu rĩ: Thế là, không hoàn thành nhiệm vụ bà nội giao!... Ngày cháu gái sang Đà Lạt, bà run run nắm tay Lavande khá lâu: - Cháu tìm ông Lương và trao vật này! Ông cũng ngoài bảy mươi. Sainte Maria, mère de Dieu (Ly Chúa tôi)! Cầu mong ông còn khỏe!

Ở Đà Lạt, Lavande đi tìm và hay ông Lương mất chừng bảy, tám năm do bạo bệnh, con cháu chuyển đi nơi khác từ lâu. Do vậy, món quà không thể trao được. Những lần thăm hỏi, mọi người đều biểu hiện thái độ thiện cảm bởi ông là kỹ sư canh nông tâm huyết, người đầu tiên thiết kế Vườn hoa Đà Lạt. Lavande đôi lần lang thang suốt buổi khắp Vườn hoa và nhận thấy phong cách rất châu Âu! Có lẽ như nhiều người nơi đây cô tiếp xúc, ông Lương hẳn lịch lãm, nhân từ. Ừ phải vậy, bà nội mỗi lần kể đều dành cho ông sự trân quý.

Chuyện của bà: Năm 1959, tt nghip tú tài loi gii, Lương nhn hc bng ca Trường Canh nông Versailles. My chc năm qua, Đà Lt hình thành các p Vn Thành, Hà Đông, Ngh Tĩnh, Thái Phiên… ni tiếng ngh làm vườn, nht là các loài rau, hoa ôn đới di thc sang. Qun qut vi rò sú, lung khoai tây nhưng nhà vườn li dáng dp rt Tây. Sáng nng cũng như mưa, ba anh qun khăn len, khoác măng tô hay áo vét, đội mũ pht, đi dày da không khác chi công chc bc trung lên ph nhâm nhi cà phê, tán chuyn gn xa vi bn bè. Tm chín gi mi lng thng cm t báo ri quán, v nhà vi mc b đồ lao động, mang cuc ra vườn. Hay tin Lương du hc ngh nông, ba phn khi: - C gng hc hi kinh nghim bên y! Ngh nông Pháp tiên tiến lm!

R
i Sài Gòn, trên chuyến tàu thy vượt đại dương sang Pháp, lc lư theo nhp sóng Lương cht nghĩ đến bác sĩ Alecxandre Yersin, tm gương sáng trong nghiên cu khoa hc. Lương nh: Hc v, đến Sui Du thp nén tâm nhang dâng lên bác sĩ

Sang Ph
áp, không như mt s đồng môn người Vit tranh th thăm thú các danh thng, nht là “mc s th” “Paris, Th đô Ánh sáng”, anh sinh viên mnh mai có đôi mt đen ngi sáng thông minh, ngh lc dành hu hết thi gian cho hc tp, cm cúi trong thư vin, mit mài vườn thc nghim. Gn hết năm cui, mt ln lên thư vin, Lương say sưa đọc, ghi chép tài liu v các trường phái Vườn châu Âu, nht là vườn Pháp. Đang mi mê, cô th thư duyên dáng vi mái tóc vàng óng buông ngang lưng, nh nhàng tiến li: - Anh à, cm phin đã đến gi ngh trưa! Lương di mt ngó quanh, thư phòng ch còn hai người. Ngước nhìn cp mt xanh lơ màu nước bin, anh bi ri: - Xin li!

Nh
n tp tài liu, cô gái ct ging du dương: - Anh nghiên cu đề tài này sao?

- V
âng! - Tr li ri Lương phân trn quê mình có địa hình, khí hu, th nhưỡng tương t bên Pháp, gn đây xây ct nhiu bit th mang phong cách châu Âu cui thế k XIX, đầu XX do đó mnh danh “Paris thu nh”, “Tiu Paris” ca Vit Nam, gp tài liu, anh hng thú như bt được vàng.

-
Ôi, Đà Lt? Ba tôi sang xây dng trường Grand Lycée vào năm 1934, 1935! Mt vùng cao nguyên n tượng, khó quên, ông nhc hoài!

Ít ngày sau ln trò chuyn y, cô th thư Élen mi Lương thăm nhà. Ba cô tm tc: Xưa toàn quyn Decoux d định xây dng cao nguyên thành “Th ph Đông Dương” là đúng. Ít nơi trên thế gii hi t nhng s k diu, hu tình như vy! Đà Lt phiên âm t ch Đà Làc (đồng bào dân tc bn địa phát âm Đạ Lch). Đạ là nước, sui, sông và Lch là tên b tc dưới chân núi Lang Bian. Có cách gii thích danh t Đà Lt chiết t bi các ch cái đầu câu phương ngôn La tinh: Dat Alliis Laetitium Alliis Tem perriem (Cho người này nim vui, cho người kia s mát lành). Hiu nghĩa nào cũng thú v! Ông k sư xây dng say sưa nhc ti nhng ln say ngc ngư rượu cn và đêm đêm hào hng ni vòng người K’ho dưới chân núi Lang Bian ni nhp cng chiêng, nhy múa hoang di bên ngn la hng hc như thu hng hoang. Và đôi chuyến do chơi Thung lũng Vallée Damour (Thung lũng Tình yêu), ngm thác Prenn hay đi săn thú rng tn Phi Liêng, Liêng Srônh… Ông t hào bi được góp phn xây dng trường Grand Lycée (sau này cùng vi trường Petite Lycée xây xong năm 1927 được mang tên Lycée Yersin để tôn vinh nhà khoa hc). Ba Élen trm tr: Ngôi trường xây bng gch đỏ thiết kế qu độc đáo, tòa kiến trúc mm mi lượn đường cong ta trang sách m, tháp chuông cách điu cây bút vút lên nn tri xanh thm! Quý mến Lương hin lành, chăm ch hc hành, lâu lâu ông li nhc Élen mi Lương đến chơi.

Cu
i năm, còn hơn tháng na Lương nhn bng tt nghip. Mt chiu, Élen rng r như tia nng mùa xuân tươi tr ùa ti phòng anh:

- L
ương à, ti nay anh vi em d l hi hoa nhé!

- L
hi hoa? - Lương lúng túng: - Mình ư? L hi hoa gì vy?

- Hoa Jacaranda Acutifolia! M
t sách… chng biết gì c! - ging Élen thân mt pha chút nũng nu: - Nh nghe, 7 gi ti s đón!

G
t đầu, n n cười thay li cm ơn, Lương sc nh bn bè có ln loáng thoáng khen l hi tôn vinh hoa. Jacarada Acutifolia ngun gc Nam M du nhp sang châu Âu. Cây thân cao, hoa màu xanh tím du dàng, thơ mng, sang trng, huyn bí được trng công viên, đường ph. Ti Versailles mi độ hoa tr bông, dân chúng náo nc, tưng bng nhng đêm hi hóa trang, nhy múa, ca hát! Nghĩ v cuc đi chơi ti nay, my tiếng nóng lòng ch đến gi hn nhp tim Lương đập gp gáp. “Sao Élen mi mình?”, “Dp l hi này, người ta thường đi vi người yêu?”. Băn khoăn ri anh thm vui nhn ra gn đây Élen luôn nhìn mình bng ánh mt đằm thm. Ngày nào hai người không gp thì cũng mt hàng chc phút trò chuyn qua đin thoi. Élen còn lc li, tra cu sưu tm tài liu, sách báo khoa hc quý liên quan đến kiến trúc vườn Pháp và my chuyên ngành nông hc Lương quan tâm để anh mang v nước tiếp tc nghiên cu.

Đêm y, hòa dòng sông người náo nhit, tay m áp trong tay xuôi ngược đường ph tràn ánh sáng muôn màu, âm thanh náo nhit, Lương ngây ngt bi tiếng cười vui tươi, ging nói lnh lót ca Élen. Mt cô chan cha nim vui ngước nhìn và xuýt xoa nhng chùm hoa tím biếc ph kín nn tri lung linh.

- Anh th
y màu hoa ta sc Forget me not không? Mt màu tím huyn diu, thy chung! - Ghé sát Lương, Élen thm thì: - châu Âu, khi yêu nhau, nam thanh n tú tng nhau hoa này, còn gi Lưu ly, Bâng khuâng, Thy chung, Đôm đốm tím… thay li nhn gi “Xin đừng quên tôi”!

L
ương như soi vào đôi mt Élen thăm thm mơ mng, cht buông li:- Sp xa Versailles. Không biết mai mt có ai quên Lương không?

-
Ôi, thế mà em không nghĩ ti! - Cánh tay mm mi xiết nh ngang lưng Lương, Élen kh tht: - Chng bao gi, Lương !

*


- Ông Lương là bạn thân thiết, quý mến vậy đấy cháu ạ! - Trước ngày Lavande đến Đà Lạt, bà nuối tiếc: - Hồi ông về nước chỉ mới ngoài hai mươi và bà thì mười chín tuổi! Tình yêu lãng mạn thời trẻ bay bổng với bao mộng ước và tương lai rạng rỡ màu hồng. Ông hứa sẽ phấn đấu trở lại Pháp học tiếp. Bà chờ đợi và giờ vẫn khao khát nhận tin ông.

Lavande đang bần thần, chợt điện thoại trên bàn rung. Cô cầm lên, nét mặt rạng rỡ: - Ôi, chào Thanh! Cảm ơn, đã giữ hẹn! Mình gặp nhau ở Thủy Tạ nhé! Vâng, hai mươi phút nữa!

Cô phấn chấn bởi Thanh có lời mời gặp gỡ trước lúc chia tay, và cũng ngày mai, anh trở lại Sài Gòn. Ở Đà Lạt, Thanh - nhà khoa học biệt phái lên nghiên cứu tại Viện nghiên cứu Hạt nhân, thuộc nhóm mấy bạn Lavande thường tâm giao. Vài tháng trước nhân trường đại học tổ chức hội thảo về văn chương Pháp, họ tình cờ trò chuyện và anh chàng tiến sĩ quảng giao, bặt thiệp… ngay từ ánh nhìn ban đầu đã tạo cho Lavande cảm giác dễ mến, tin cậy. Cô quáng quàng nhặt vài thứ cần dùng và vơ luôn chiếc hộp gỗ bỏ vào túi xắc.

Tăc xi chở Thanh trờ tới lối vào nhà hàng Thủy Tạ bên hồ Xuân Hương đã thấy Lavande đang tươi cười cùng nhóm du khách bên cây Phượng tím trĩu hoa. Mọi người yêu cầu cô đứng chung để chụp ảnh lưu niệm. Hai người khoác tay nhau, sánh bước vào Thủy Tạ.

Trong lúc chờ cà phê, Thanh lấy từ cặp một cuốn sách dày, bìa màu vàng. Mở trang bìa đầu tiên có chữ ký tặng, anh chậm rãi: - Đây là quà cho Lavande! Lùng mãi mới ra cuốn sách của Patrick Devile.

- Ô, tác giả hàng đầu văn chương Pháp hiện nay, sách viết gì vậy?

- “Yersin, dịch hạch và thổ tả”! Tiểu thuyết về cuộc đời, sự nghiệp nhà khoa học Alecxandre Yersin viết công phu, đan xen nhuần nhuyễn hiện tại - quá khứ, nội dung sâu sắc và cảm động. Sách dịch, xuất bản tại Việt Nam cuối năm 2013 nhân kỷ niệm Năm quan hệ Pháp - Việt Nam, 70 năm Ngày Yersin mất, 120 năm Đà Lạt . Dịp đó, tác giả sang giao lưu cùng công chúng văn chương ở Đà Lạt. Tặng sách… Để cô giáo củng cố thêm vốn tiếng Việt đấy, phải không hoa “Oải hương” tím ngọt ngào!

Lavande chớp chớp mắt: - Anh cũng hay tên em là hoa đó ư?

- Oải hương tượng trưng cho may mắn, mệnh danh là hoa của sự êm ái, tinh khiết như ánh mặt trời! Nếu đem hoa vào nhà rắc tung lên, Oải hương sẽ mang lại sự bình yên, hòa thuận! Thật diễm phúc nếu đưa được Lavande về!

Đôi má Lavande ửng hồng: - Cũng biết “ga- lăng” ghê! - Nói rồi, cô như lái hướng câu chuyện: - Cảm ơn nhé! Em sẽ đọc kỹ! –

Lavande nâng ly cà phê nhấm ngụm nhỏ, mơ màng dõi phía đỉnh núi Lang Bian lấp loáng ánh hoàng hôn:

- Anh Thanh, hồ nước mang tên bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương thế kỷ XIX đúng không?

- Đúng! Hơn trăm năm trước, sân Golf bên kia là bãi chăn thả gia súc, vùng hồ là thung lũng trồng lúa nước của người Lạch. Sau đắp đập và cầu Ông Đạo chặn dòng, người Pháp gọi Grand Lac (Hồ Lớn). Đến năm 1953, Chủ tịch Hội đồng Thị chính đổi tên là hồ Xuân Hương. Hồ còn có ý nghĩa là hồ của hương mùa Xuân nữa đấy!

Nâng mái tóc vàng tơ ôm gương mặt nhỏ nhắn thanh tú, tay chống cằm tư lự Lavande ngắm mặt hồ loang lãng đãng màn sương chiều bàng bạc…

- Thanh! Có việc chắc anh mới giúp được!

- Quan trọng không?

- Em chưa tìm được nhân vật này. À, cũng muộn rồi, ông đã mất. Là ước nguyện của bà nên em trao lại để anh tìm và chuyển tới con cháu người ta nhé! Lavande đưa Thanh chiếc hộp gỗ và mảnh giấy gấp tư: - Đây là địa chỉ ông bạn thân bà nội!

Đón chiếc hộp, Thanh xoay xoay trên tay, chợt thấy góc hộp chạm bạc hàng chữ: ÉLEN - LƯƠNG.

- Người cần tìm tên Lương ư?

- Vâng, sinh trưởng Đà Lạt, tốt nghiệp Trường Canh nông Versailles năm 1962!

Thanh thảng thốt: - Kỹ sư Lương! Ông mất rồi! Hóa ra…?

- Hy vọng anh sẽ dò ra con cháu ông! Bà bảo, kỷ vật chỉ gồm tấm hình chụp bà và ông Lương dưới vòm Jacaranda Acutifolia đêm lễ hội hoa, một bông hoa bạc ở Đà Lạt gọi Phượng tím, là cây hoa đứng bên lối vào Thủy Tạ!

- Ồ! Mình hiểu! Sao kỳ lạ vậy?

Lavande ngơ ngác: - Kỳ lạ là sao?

Thận trọng cất hộp vào túi trong áo vét, Thanh thì thầm: - Anh hiểu người này!

Chuyện của Thanh về kỹ sư Lương: T Pháp v, k sư canh nông được giao thiết kế, giám sát thi công Vườn hoa Đà Lt. Ông cũng được nhiu ch bit th Đà Lt, Sài Gòn, Nha Trang, Vũng Tàu “chn mt gi vàng” xây dng vườn hoa dinh th. Không ch ương, trng nhiu loài hoa đẹp, l t bn phương nhp v, k sư được Đà Lt, c nước và thế gii biết danh vì mit mài gn 50 năm nghiên cu để đến đầu thp niên chín mươi thế k trước đã nhân thành công hoa Phượng tím bng phương pháp chiết cành. Màu hoa quý hiếm nhanh chóng lan rng tô đim thêm v đẹp thành ph ngàn hoa lng ly. Năm 1993, chính quyn Đà Lt vinh danh ông là mt trong nhng công dân tiêu biu nhân k nim 100 năm Đà Lt. Người Đà Lt vn nh hình nh k sư Lương chiu chiu chm chm chng ba- toong ln bước trên dc Hòa Bình, đứng lng ngm cây Phượng tím li vào ch. Vi người thân, ông k: Khi ri Trường Canh nông Versailles, cô bn Pháp tng ít ht ging. Không ph công t mn, chăm chút, ht ny mm đem trng hai bên đường vào ch nhưng ch sng cây này! Cây tr hoa tng chùm màu lam tím mong manh, lá kép hai ln, dáng hoa ging Phượng đỏ x mình nên dân ta gi Phượng tím.

L
àm cách gì nhân và ươm nhiu hoa để trng? Phượng tím ra hoa nhưng không đậu qu. Pháp hoa d kết qu bi có loài chim m cong khi hút nhy đã đưa phn vào đài hoa giúp th phn. Thôi c th tiến hành phương pháp nhân ging bng cách chiết cành truyn thng. T thân cây độc nht trước ch, k sư chiết, ươm thêm vài cây na mang trng li vào Thy T và Vườn hoa Đà Lt song ch sng được cây Thy T. Không nn chí, ông nghiên cu tài liu, tiếp tc th nghim và phương pháp chiết cành đã cho t l cây ươm sng cao khi s dng mt s hóa cht nhp ngoi kích thích mc r, có chế độ chăm sóc đặc bit nhm tránh bnh do ký sinh đối vi nhng cây con cc k nhy cm. Phn khi trước thành qu này, ông cng tác vi các k sư tr ươm ra vài trăm cây. Sau này, tiếp ni ý tưởng ông Lương, có nhà khoa hc qua li bên Pháp, Úc trc tiếp đưa ht v nước gieo. Công ngh sinh hc phát trin; gn đây, phương pháp nhân ging vô tính Phượng tím cho phép ươm đại trà, ging hoa không khan hiếm như trước. Nay Phượng tím không ch xut hin trên nhiu đường ph, khong đồi Đà Lt, Lâm Đồng mà còn khoe sc và hoa được mến m, tôn vinh ti không ít thành ph trong nước, c Huế na.

- Tr
li quê hương gia thi cuc “b dâu” nhưng chng l ông Lương không nh nhng ngày Versailles và quên bà Élen?

- Ph
i nói, nhng ht ging Phượng tím bà Élen tng, k sư Lương nâng niu, quý hơn tài sn ông có. Khi gieo ht, ngày đêm thăm nom. Ht ny mm và xòe nhng chiếc lá đầu tiên, ông trào nước mt, nhy cng lên như con nít: Très bien! Très bien! (Rt tt! Rt tt!). Nim hnh phúc ca ông ta thuyn trưởng Christopher Columbus xưa vui sướng khi tìm ra châu M. Vui là vy, bun thì… Lúc cây trước ch chết, k sư gy rc, ngơ ngn c tháng tri, mái tóc bc xóa sau tng đêm. Thế đấy, ông hao tâm tn trí hơn na cuc đời gi gìn ngun gen hiếm hoi và kiên trì nhân thành công Phượng tím. Hoa Élen, k sư tng nuôi ý tưởng đặt tên hoa như thế!

- Anh ng
y bin quá hay cho ông c! - Lavande so vai trong chiếc áo len cao c màu cà phê sa m áp, chun mũi, nheo mt, nguýt Thanh.

- Nghi
êm túc mà! Lavande cn chia s vi k sư Lương và phân gii cho bà ni hiu. Em biết không? V nước, trí thc Lương nhanh chóng hòa nhp khí thế sc sôi ca phong trào hc sinh, sinh viên Đà Lt đấu tranh, biu tình phn đối chính quyn M - ngy. Anh lt vào tm ngm ca an ninh, mt v, b lit vào “s đen”, nghi ng thi du hc nhim ý thc h “cng sn”, thường xuyên gi lên tra vn, âm thm theo dõi nên k sư không th liên h thư t vi bà Élen. Mt khác, my năm sau, Lương mc căn bnh quái ác là mt tiếng nói. Mi ln giao tiếp, phi dùng giy bút đàm thoi.

M
ng là “gic mơ” Phượng tím vn cháy bng, thôi thúc ông say mê làm vic! Nghĩa tình sâu nng vi bà Élen đã gieo nim tin, hy vng và ngh lc để k sư theo đui, tìm cách chiết cành, ươm hoa Phượng tím! Đất nước khói la chiến tranh, tt yếu xy ra bao điu ngoài d kiến! Ông Lương tng np h sơ xin sang Pháp hc thêm song dĩ nhiên chính quyn Sài Gòn trước 1975 khước t thng thng. Tht vng, ch công vic chuyên môn mi giúp vi ni bun. Ngoài ba mươi tui, k sư đành tính chuyn xây dng gia đình!

- Cảm ơn Thanh! - Lavande nghẹn ngào: - Cầu không bao giờ xảy những cuộc chiến tranh đáng nguyền rủa. Chưa hình dung nổi sự mất mát lớn lao của ông Lương và bà nội trải qua nhưng Thanh ơi, duyên hoa, tình người thật cảm động! - Chăm chăm nhìn Thanh lau cặp mắt kính cận dày cộp, Lavande hỏi: - Một bất ngờ vừa đến với em, sao anh tường tận kỹ sư Lương thế!

Hơn phút im lặng, Thanh trang trọng chậm thốt từng từ: - Bởi muốn dành cho Lavande sự ngạc nhiên. Anh gọi kỹ sư Lương là ông nội đấy!

- Trời ạ! - Lavande bật ngả người về phía sau. Thoáng ngỡ ngàng, cô thốt khẽ: - Merci beaucoup, monsieur! Bà Élen yêu quý, cháu không ngờ gặp nhân duyên hi hữu thế này!

*

Mái đầu nghiêng tựa vai Thanh, Lavande khép mi, thổn thức:

-Đời xin có nhau, dài cho mãi sau…”! Chưa lần em cảm nhận ý vị ca từ của Trịnh sâu lắng, đẹp đẽ, thánh thiện như tối nay… Thanh ơi, anh có nghĩ chúng mình sẽ gọi mãi tên nhau không?

N.T.Đ  
(SDB17/06-15)






 

Các bài mới
Giọng hát (14/05/2020)
Các bài đã đăng
Dan díu (21/05/2015)
Ngày thứ sáu (13/05/2015)
Linh huyệt (23/04/2015)
Phóng sanh (18/03/2015)